Ыдыктыг Библия: Ажыдыышкын
Author: Институт перевода Библии
Date: 2020-09-07T22:56:23.772472+00:00

Ыдыктыг Библия

Ыдыктыг Библия

1. Ыдыктыг Библия

1. Ажыдыышкын

1. Тайылбырлыг Словарь

2. Библейжи Эге Хемчеглер Таблицазы

3. Карталар

Ыдыктыг Библия

Ыдыктыг Библия
тыва дылда

Бирги үндүрүлге

Саналдар чоргузар адрес: ibt_inform@ibt.org.ru

ISBN 978-5-93943-163-7

© Институт перевода Библии, Москва, 2011

Эге сөс

Эргим номчукчулар! Силерниң мурнуңарда – Библия деп ыдыктыг номналдың тыва дылче бүрүн очулгазының баштайгы үндүрүлгези.

Библия деп чүл?

Библия болза янзы-бүрү шажын-чүдүлгелиг улустуң санап турары-биле, кижи төрелгетенниң төөгүзүнде эң өндүр улуг номнарның бирээзи. Библия – «номнар» дээн грек сөстен укталган, христиан чаңчылда (база чамдык кезектери-биле иудей болгаш мусульман чаңчылдарда) Ыдыктыг Бижилге деп хүлээп көрүп турар номнар чыындызы-дыр.

Библия ийи кол кезектен тургустунган:

1) Эрги Чагыг-керээ. Бо 39 номдан тургустунган чыынды Христостуң төрүттүнериниң оранчок мурнунда муң ажыг чыл дургузунда эрте-бурунгу еврей болгаш арамей дылдарга бижиттинген, ында Бурган биле еврей чоннуң аразында харылзааже кичээнгейни мөөңнээн. Бо чыындыже еврей чоннуң төөгүзү, израиль ниитилелдиң шажын-чүдүлге хоойлулары болгаш дүрүмнери, Бурганны алдаржыткан кайгамчык уран-чечен шүлүктер болгаш ырлар, мөргүлдер, ханы философчу боданыышкыннар, келир үе дугайында өттүр билген медеглелдер дээш өске-даа хөй чүүлдер кирип турар.

Баштайгы беш номну Моисейниң Беш ному азы Моисейниң Хоойлузу деп адаар. Еврейлерниң бурунгу төөгүзүнге Моисей деп кижиниң Бурган биле Ооң чонунуң аразынга дугуруштурукчу бооп күүсеткени онза чугула ролюн ынчаар демдеглээни ол. Оон аңгыда Эрги Чагыг-керээже Дээрги-Чаяакчының израильчилерге эжелеп алгаш, ээлеп чурттаар кылдыр бергени черге оларның амыдыралының дугайында база израиль чоннуң баштыңчылар, хааннарының чедиишкиннери болгаш буураашкыннарының дугайында бижээн номнар кирген. Ооң соонда Бурганны алдаржыдарынга база кижилерни мерген угаанныг боорунга өөредип турар бөлүк поэтиктиг номнар кирген. Эрги Чагыг-керээ Улуг болгаш Бичии Медээчилерниң (Дээрги-Чаяакчының сөзүн чонга медээлеп, ону Аңаа шынчы чоруун үревес кылдыр кыйгырар салымныг улустуң) номнары-биле дооступ турар.

2) Чаа Чагыг-керээ. Бо 27 номдан тургустунган чыынды Иисус Христостуң төрүттүнгениниң соонда, бистиң эраның 1-ги вегинде бурунгу грек дылга бижиттинген. Чаа Чагыг-керээниң кол өзээ – Иисус Христостуң, делегейниң Камгалакчызының амыдыралы, өөредии, өлүмү болгаш катап дирилгениниң дугайында төөгүп турар дөрт Буянныг Медээ болур. Оон «Элчиннерниң ажыл-чорудулгазы» деп номда Иисус дээрже көдүрлүп үне берген соонда, христиан ниитилелдиң баштайгы чылдарының дугайында база Ооң өөреникчилериниң Буянныг Медээни Рим империязынга канчаар нептередип эгелээниниң дугайында чугаалап турар. Оон аңгыда Чаа Чагыг-керээже Христостуң өөреникчилериниң христиан ниитилелдер болгаш хуу кижилерге оларның бүзүрелин деткиири-биле база Дээрги-Чаяакчыга таарымчалыг амыдырал дугайында сургаал кылыры-биле бижээн чагаалары кирген. Чаа Чагыг-керээниң сөөлгү ному – Иоаннга Бургандан Ажыдыышкын, ында символиктиг дыл ажыглап, Бурганның ам Аңаа удур туржуп турар күштерни долузу-биле тиилээрин илереткен.

Библияның тыва дылче очулгазы

Бо ыдыктыг ном бижиттинип тургустунганындан бээр, ону делегейниң дыка хөй дылдарынче очулдурган. Амгы делегейде чеди муңдан бичии-ле эвээш дылдар бар. Библияны бүрүнү-биле барык дөрт чүс бежен дылче, а ооң аңгы кезектерин ийи муң хире дылче очулдурган.

Бо номну Библия очулгазының институдунуң (БОИ) бөлүк ажылдакчыларыочулдуруп, редакторлаан. Бөлүк профессионал тыва чогаалчылардан болгаш очулга база библеистика эртемнериниң российжи болгаш даштыкы тускай эртемниглеринден тургустунган. Сөзүглел утка-шынар болгаш хевир талазы-биле хөй чадалыг шыңгыы хыналданы эрткен. Очулга бөлүүнүң кол сорулгазы болза еврей, арамей болгаш грек үндезин сөзүглелдерниң утказын шын дамчыдарытурган.Сөзүглелдиң чамдык черлериниң утказын шын билип аары дыка берге, чүге дээрге чамдык бурунгу сөстерниң утказы хөй үе эрткеш, уттундура берген азы Библияның амгы үедеги шинчилекчилериниң эрте-бурунгу Чоокку Чөөн чүктүң төөгүлүг болгаш культурлуг байдалын ылаптыг билиринге хамаарыштыр четпес чүүлдер бар бооп турар. Очулга бөлүү кол сорулганы боттандырары-биле янзы-бүрү арга-дузаны, ооң иштинде Библияның шаандагы болгаш амгы үедеги өске очулгалары-биле шүүштүрүлгелерни ажыглаан. Эң баштайгы утканы шын дамчыдарындан аңгыда, бис ол утканы амгы үедеги, улуска билдингир, аянныг-чараш чечен чогаал дылы-биле илередирин кызыткан бис. Ындыг-даа болза, бис очулгага номчукчуларның чамдыызынга эргижирээн ышкаш сагындырып болур сөстерни чамдыкта арттырар ужурга таварышкан бис, чүге дээрге ол сөстерниң амгы хевири чок болуп турар, оон аңгыда үе эртерге, ол сөстер катап база чоннуң ажыглап турары дириг тыва дылче эглип кирип шыдаар дээрзинге идегээн бис.

Бо Номнуң тыва дылче очулгазы 1990 чылдан эгелээш, барык чээрби чыл үргүлчүлеп келген. Ажыл чоруп турда, БОИ дараазында аңгы номнар болгаш Библиядан үзүндүлерниң шенелде үндүрүлгелерин кылган: Марктан Буянныг Медээ (1996 ч.), Лукадан Буянныг Медээ болгаш Элчиннерниң ажыл-чорудулгазы (1997 ч.), Иисустуң амыдыралы (Дөрт Буянныг Медээден үзүндүлер) (1997 ч.), Чаа Дугуржулга-чагыг (2001 ч.), Бичии уругларга Библия (2001 ч.), Эрте-бурунгу Израильден дөрт ном (2003 ч.), Моисейниң хоойлузу – Ыдыктыг ырлар – Угаадыглыг чугаалар (2005 ч.). Бүрүн Библияның очулгазынче киирер бетинде, үстүнде адаттынган шенелде үндүрүлгелерни шуптузун эде көрген. Очулга бөлүү ол үндүрүлгелерде эскертинген частырыгларны, кагдынган черлерни эткен. Оон аңгыда номчукчуларның саналдарын айтырганывыс түңнелинде, очулганың билдингир, ылаптыг болгаш аяннашкак боорун чедип аары-биле, чамдык терминнерни өскерткен бис. Чижээлээрге, шенелде үндүрүлгелерде «Дугуржулгачагыг» деп сөс бо үндүрүлгеде «Чагыг-керээ» деп, «белдир-крес» деп сөс «белдир-ыяш» деп, а «шүүгү» деп эргижирээн сөс «шииткел, шииткел чери» деп өскертинген.

Сөзүглелди эгелер болгаш шүлүктерге чарган хуваалда колдуунда Библияның орус Синодалдыг очулгазында чаңчыккан хуваалданы эдерип турар. Ынчалза-даа чамдык таварылгаларда болуушкуннарның утказын азы дес-дараалашкаан тыва дылга чүгле домактарның чурумун эде тургускаш, тода билип ап болур, ынчангаш ийи азы үш шүлүктүң дугаарлаашкынын каттыштырып каан болур (чижээ, Э. д. 2:2-3). Ол ышкаш Чаа Чагыг-керээниң Синодалдыг очулгазында чамдыкта тыва очулганың үндезини болган бижимелдерден орай тывылган грек дылда бижимелдерден алган шүлүктер база таваржып турар. Кажан ындыг шүлүктерни тыва очулгаже киирбейн, немелде тайылбырже киирген таварылгада, ийи азы үш шүлүктү база каттыштырып турар (чижээ, Лк. 9:55-56).

Хуу аттар болгаш чер аттарының хевирин орус Синодалдыг очулгага черле чоок кылдыр арттырарын кызыткан бис, чүге дээрге ол аттарның элээн хөйү тыва номчукчуга орус культура болгаш чечен чогаалбиле харылзаа дамчыштыр билдингир. Ындыг-даа болза, дараазында таварылгаларда аттың хевирин өскертири чугула деп санаан бис:

– аттың орус хевири ону адаарын бергедедип турар таварылгада (чижээ, Феглафелласар);

– орус очулганың бодунда чөрүшкектер барда, өскээр чугаалаарга, чаңгыс-ла ол еврей аттың элээн каш орус хевири таварышканда (чижээ, орус очулгада чаңгыс-ла ол кижиниң адын бир номда «Нимрод» деп, а өске номда «Немврод» деп бижээн);

– ол аттың орус хевири тыва номчукчуну еврей сөзүглелде чок бодалче сагыш алындырып турар болза (чижээ, Нойнуң биче оглу Хам хамнарга кандыг-даа хамаарылга чок).

Ындыг таварылгаларда аттың тыва хевирин еврей азы грек үндезин сөзүглелде хевири-биле чоокшулаштырып, аргалыг-ла болза, Библияның Синодалдыг очулгазынга чаңчыга берген номчукчуга ол ат таныттынгыр боор кылдыр арттырарын кызыткан бис. Ынчангаш «Хам» деп ат «Хаам», «Немврод» – «Нимрод», «Феглафелласар» – «Тиглат-Пилесер» апарган.

Орус Синодалдыг очулгада төнчүзүнде чымчак демдек салган хуу аттарныэрте-бурунгу еврей-даа, тывадаа дылдарда чымчадыр адавайн турарын барымдаалааш, элээн хөйындыг таварылгаларда аттарнычымчак демдек ажыглавайн бижээн бис. Чижээлээрге, Иезекииль эвес, а Иезекиил, Руфь эвес, а Руфдеп бижиттинген.

Дузалал аргалар

Очулга бөлүү бо үндүрүлгеде чамдык дузалал аргаларны немей ажыглаан. Ол немелделер Библияның үндезин сөзүглелиниң кезээ эвес, оларныбо бурунгу, чамдык черлеринде нарын Бижилгени билип аарынга дузаламчы кылдыр киирген. Ном бүрүзүнүң эгезинде турар киирилде номнуң кол темаларын тодарадып, ооң автору болгаш бижиттинген үезиниң дугайында допчузу-биле чугаалап турар. Сөзүглелди үзүндүлерниң утказын азы темазын айтып турар иштики эгелер дузазы-биле аңгылаан. Кол ужур-утказы өске номда база таваржып турар үзүндүлер мурнунда (чижээ, Буянныг Медээлерде азы Хаанныг чагыргалар болгаш Чылдар демдеглелдеринде) иштики эгелер аттарының адаанда скобкаларда айтыгларны немээн бис. Оон ыңай дараазында дузалал аргалар бар:

– Чергелешкек черлерже айтыглар

Арыннар кыдыгларында чергелешкек черлерже айтыглар Библияда ол-ла тема дугайында чугаалап, чаңгыс-ла ол сөс-домакты ажыглап турар, чок-ла болза демги черден цитата азы аллюзия болур өске черлерже айтып турар.

Иисус Христос болгаш Чаа Чагыг-керээниң бижикчилери Эрги Чагыг-керээниң шүлүктеринден цитаталарны болганчок-ла ажыглаар турганнар. Бо очулгада Эрги Чагыг-керээден цитаталарны курсив-биле демдеглээн болгаш арынның кыдыында Эрги Чагыг-керээниң сөзүглелинче айтыгныкылган. Чижээлээрге, Матфейниң бижээни Буянныг Медээниң 1:23-кү шүлүүнде Исайя медээчиниң номунуң 7:14-кү шүлүү таваржып турар. Номчукчу дараазында чүүлдү билип аар болза эки: Чаа Чагыг-керээниң бижикчилери колдуунда Эрги Чагыг-керээниң үндезин еврей сөзүглелин эвес, а ооң «Септуагинта» деп грек очулгазындан цитаталаар турганнар. Ынчангаш Чаа Чагыг-керээде чамдык цитаталар Эрги Чагыг-керээниң тыва дылче очулгазын үндезилеп кылган еврей сөзүглелден утка талазы-биле ылгалдыг. Курсивтээн кезектер хөй санныг айтыгларже эвес, а чүгле Эрги Чагыг-керээден дорт цитаталарже айтып турар. Бо эге сөстүң соонда Эрги болгаш Чаа Чагыг-керээлерниң бүгү номнарының аттарын хурааңгайлап бижээн даңзы кирген. Ол даңзы номчукчуга чергелешкек черлерже айтыглар болгаш Эрги Чагыг-керээден алган цитаталарны көргүскен айтылгаларны ажыглаарынга дузалаар.

– Немелде тайылбырлар (сноскалар)

Сөзүглелде сылдысчыгаш (*) таваржыр болза, арынның адаанда ол шүлүктүң утказынга хамаарышкан немелде тайылбыр барын көргүскени ол.Чамдык немелде тайылбырлар билдинмес аттарны, сөстерни база библейжи үелерниң культуразының онзагайларын тайылбырлап турар. Чамдыктары ук шүлүктүң болгу дег өске билиишкинин көргүзүп турар, а өскелери эрте-бурунгу бижимелдерде ылгалдыг номчуттунар черлерже айтып турар (эрте-бурунгу бижикчилер Библияны чара бижип тура, чамдыкта частырыглар кылып турган, ынчангаш очулга бөлүүнүң сорулгазы болза номнуң авторунуң бижээни эң бүзүрелдиг болгу дег хевирни сөзүглелче киирери болур).

– Словарь

Чамдык чугула, үргүлчү таваржыр сөстер база чаа чогааткан сөстер болгаш сөс каттыжыышкыннарының утказын номнуң соонда киирген словарьда тайылбырлап турар. Сөзүглелде ол сөстер одуруг кырында бичежек точка-биле демдеглеттинген (чижээ, ·Аллилуйя).

– Библейжи эге хемчеглер таблицазы

Таблицаже Чоокку Чөөн чүкке ажыглап турган деңзи хемчээлин, узуну болгаш ишкириниң эге хемчеглерин база оларның амгы үедеги дең үнелерин киирген. Сөзүглелде ол эрте-бурунгу эге хемчеглерни бичежек төгерик-биле демдеглээн (чижээ, °эфа).

– Карталар

Номнуң сөөлүнде библейжи үелерде Чоокку Чөөн чүктү тодарадып чураан карталар бар.

Түңнел

Библия болза делегейниң чечен чогаалының классиказы, ооң овур-хевирлери российжи болгаш европейжи уран чогаадылганың янзы-бүрү адырларында чугула черни ээлеп турар. Ынчаарга ол чүгле төөгү талазы-биле үнелиг документ боорундан аңгыда, ыдык-бедик ужур-уткалыг, чүге дээрге Библияда Дээрги-Чаяакчының кижи төрелгетен-биле харылзаазын, Бурганның улуска Бодун база Бодунуң күзелсоруун ажытканын бижээн болгай. Библияда биске Иисус Христостуң амыдыралы болгаш өөредииниң дугайында херечилээшкин илереттинген. Ыдыктыг Бижилгениң алыс ужуру ону чүгле төөгү тураскаалы кылдыр номчуур азы чогаал шынары дээш мактаар улуска эвес, а Чаяакчының бүгү улуска чүнү чугаалаксаанын билип аар күзел-биле номчуп турар улуска ажыттынар. Бо очулга тыва чонга Бурганның үнүн, Буянныг Медээниң четче-долузун дыңнадыр боор деп база Аңаа бүзүреп, ол медээ ёзугаар чурттаарынга дузалаар боор деп идегеп, ол дээш чүрээвис ханызындан мөргүп турар бис.

Библия очулгазының институду (БОИ) бо ыдыктыг Номнуң бүгү очулдурукчуларынга база редакторларынга улуу-биле өөрүп четтиргенин илередип тур. Институт ол ышкаш бо очулганы үндүреринге янзы-бүрү талазындан дуза каткан бүгү-ле кижилерге өөрүп четтирип тур.

Библия очулгазының институдунуң ажылдакчылары

Ажыдыышкын

Ажыдыышкын

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

17. 17

18. 18

19. 19

20. 20

21. 21

22. 22

Иоаннга Бургандан Ажыдыышкын

Киирилде

Бо номнуң авторунуң дугайында элээн каш чаңчылчаан бодалдар бар. Эң нептерээни – номну дөрткү Буянныг Медээ биле Чаа Чагыг-керээже кирген үш чагааның автору Иоанн элчин бижээн деп бодал. Өске даап бодаашкын-биле, автор кижи элчин эвес, а ооң авыдайы турган. Иоанн бо номну бистиң эраның 90 чылдарында, Домициан императорнуң чагырган үезинде Патмос ортулукче шөлүдүпкен тургаш, бижээн. Ол император бодунга бурганга дег алдар-хүндү көргүзерин негеп, христианнарны каржызы-биле истеп-сүрүп турган.

Бо ном Эрги Чагыг-керээде медээчилерниң номнарының чаңчылдарын уламчылап турар. Ол номнарда көскү болгаш сагышка артып каар овур-хевирлер-биле чер-делегейниң төөгүзүнүң доостурунуң дугайында база буянның бузутту эчизинде тиилээриниң дугайында чугаалап турар.

Номда илереткен медээ хамыктың мурнунда Биче Азияның (амгы үедеги Турция) христиан ниитилелдеринче угланган. Ол медээ истедип-сүрдүрген улуска келир үеде чүү болурул деп айтырыгга идегелдиг харыыны берген: Иисус Христос катап база чер кырынга чедип келгеш, Бурганга болгаш Ооң чонунга удурланган бүгү улуска удур демиселге долу тиилелгени чедип аар база Аңаа шынчы улуска мөңге шаңналды хайырлаар. Номнуң арыннарындан христиан ниитилелдерже шургуп кирген меге башкыларга хамаарышкан сагындырыг база дыңналып турар.

1

Киирилде сөстер

1^1Удавайн болур бүгү чүүлдү Бодунуң чалчаларынга көргүссүн дээш, Бурган Иисус Христоска ажыдыышкын берген+. Бодунуң чалчазы Иоаннче дээрниң төлээзин чорудупкаш, Христос ук ажыдыышкынны аңаа көргүскен. 2Иоанн бодунуң көрген бүгү чүүлүн бадыткап турар+. Бургандан келген медээге база Иисус Христосту шынныы-биле херечилээнинге хамаарыштыр Иоанның бадыткал чугаазы бо-дур. 3Өттүр билген бо медеглелди дыңналдыр номчуп турар кижи база ону дыңнап, ында бижээн чүвени сагып турар улус амыр-чыргалдыг+. Чүге дээрге медеглелдиң боттаныр үе-шагы чоокшулаан-дыр+.

Чеди христиан ниитилелге Иоанндан чагаалар

4-5Асия девискээринде чеди христиан ниитилелге Иоанн менден байыр. Ам бар, черле турган+, оон чедип кээр Бургандан болгаш Ооң дүжүлгезиниң баарында турар чеди сүлдеден+ база шынчы Херечи+, өлүглер аразындан катап дирилген улустуң баштайгызы+, черниң хамык хааннарының Чагырыкчызы Иисус Христостан келген авырал биле амыр-тайбың силерге доктаазын. Иисус Христос биске ынак, Ол бисти бачыттарывыстан Бодунуң ханы-биле+ хостады[*]. 6Ол Бодунуң Чагыргазын бистен тургускаш, бисти Бодунуң Адазы Бурганның бараалгакчылары кылып кагды+. Алдар болгаш күчү-күш кезээ мөңгеде Аңаа доктаазын! Аминь!+

7Көрүңер, Ол булуттары-биле бүргеттинип алган чедип кээр+. Ынчан карактыг кижи бүрүзү, Иисусту өттүр шанчып кааннар безин, Ону көрүп каар. Черде бүгү аймак-чоннар Ооң ажыын ажып ыглажыр+. Ылап-ла ындыг, аминь!

8«Мен дээрге Альфа болгаш Омега-дыр мен[*] – деп, Дээрги-Бурган-Чаяакчы чугаалаан. – Мен ам бар мен, черле турган мен, оон чедип кээр мен, Бүрүн Күчүлүг мен».

Иоанның Христосту көргени

9Мен – Иоанн акыңар, Иисус-биле харылзаалыг болгаш, Ооң Чагыргазынга хамааржыр бүгү улуска таваржыр хилинчекти деңге шыдажып эртип турар бирээңер мен. Бурганның медээзин база Иисусту шынныы-биле херечилээним дээш, Патмос деп ортулукче шөлүдүпкен турдум+. 10Дээргиниң хүнүнде[*] Сүлдениң күжүнге башкартыпкан тургаш+, артымда труба үнү дег ыыткыр үннү дыңнап кагдым. 11Ол үн мынча дээн: «Көрүп турар бүгү чүүлүңнү дүрүгге бижээш, Асияда христиан ниитилелдерже: Эфес, Смирна, Пергам, Фиатира, Сардис, Филадельфия болгаш Лаодикияже чорудувут».

12Мен ынчан чүү мындыг үн мээң-биле чугаалажып турар чоор деп, хая көрүнгеш, чеди алдын чырыткы көрүп кагдым+. 13Ол чырыткыларның ортузунда кижи амытан оглу ышкаш бир-ле Кижи турарын көрдүм+. Ол узун эдектерлиг хептиг база хөрээнде алдын кожаа+ куржанган болду. 14Ооң бажының дүгү хар дег болгаш дүк дег ак+, а карактары оттуң чалбыраажы ышкаш чайнап турду+. 15Ооң буттары эзилдирер суугуда хүлер дег чайынналды+, а үнү шапкын агым сугнуң коолаанынга дөмей болду+. 16Ол оң холунда чеди сылдыс туткан, а Ооң аксындан аажок чидиг хылыш уштунуп органзыг көстүр болду+. Ооң арын-шырайы дал дүъштүң хүнү дег чырып турду+.

17Мен Ону көрүп кааш, өлүг кижи дег, Ооң мурнунче доңгая кээп дүштүм+. Ол оң холун эктимге салгаш, мынча диди: «Кортпайн көр, Мен Баштайгызы болгаш Сөөлгүзү-дүр мен+. 18Мен дириг мен. Өлген турдум, ынчалза-даа көр даан: ам кезээ мөңгеде дириг-дир мен!+ Тамы болгаш өлүмнүң дүлгүүрлери – Менде+. 19Көрүп турарың, ам болуп турар болгаш ооң соонда болур хамык чүвени бижип каг. 20Мээң оң холумга көргениң чеди сылдыстың болгаш чеди алдын чырыткының чажыды мындыг: чеди сылдыс болза дээрниң чеди төлээзи-дир. Дээрниң ол чеди төлээзи чеди христиан ниитилелге хамааржыр, а чеди чырыткы дээрге чеди ниитилел боттары ол-дур».

2

Эфестиң ниитилелинге Христостан чагаа

2^1«Эфесте христиан ниитилелдиң төлээзинге бижи:

Оң холунда чеди сылдыс туткан база чеди алдын чырыткы аразында кылаштап турар+ Кижиниң медеглээн сөстери бо-дур. 2Силерниң чүнү кылганыңарны, аар-берге ажыл-херээңерни, үр шыдажып келгениңерни билир мен. Бузуттуглар-биле эптеш чогуңарны-даа база боттарын элчиннер бис дижир+, ынчалза-даа ындыг эвес улусту хынап көргеш+, оларны мегечилер деп тодаратканыңарны-даа билир мен. 3Силерниң шыдамыыңар, Мени дээш хөй бергени ажып эрткениңер база ол бүгүден могап-шылавааныңар меңээ билдингир.

4Ынчалза-даа силерге удур сагыжым база бар: Меңээ баштайгы ынакшылыңарны+ ам чидирипкен-дир силер. 5Кайы хире бедиктен дүңдерлип дүшкениңерни бодаңар! Бачыттарыңарны миннип, Бурганче эглиңер, эгезинде кылып турган ажыл-херээңерни кылыңар. Ынчанмас болзуңарза, Мен силерге келгеш, чырыткыңарны туружундан чайладыр идиптер мен. 6Ындыг-даа болза, Мээң оларны көөр хөңнүм чогу дег, николаиттерниң[*] үүлгедиглерин көөр хөңнүңер чогу силерни эки талазындан көргүзүп кээр-дир.

7Дыңнаар кулаа бар кижи+ бүрүзү Сүлдениң христиан ниитилелдерге чүнү чугаалаанын дыңназын. Мен тиилээн кижиге+ Бурганның дываажаң-сесерлиинде+ амыдыралдың ыяжындан чимис чиир эргени хайырлаар мен+».

Смирнаның ниитилелинге Христостан чагаа

8«Смирнада христиан ниитилелдиң төлээзинге база бижи:

Баштайгының болгаш Сөөлгүзүнүң, өлгеш, оон катап дирилген Кижиниң медеглээн сөстери бо-дур+. 9Мен силерниң хилинчээңерни, ядыы-түреңгиңерни (херек кырында бай-даа болзуңарза)+ билир мен. Боттарын „иудейлер бис“ дижип турза-даа, херек кырында ындыг эвес, а эрликке чагырткан бөлүк+ улустуң силерни нүгүлдеп, карартып турарын база билир мен. 10Албан эртер ужурлуг хилинчээңерден кортпаңар. Дыңнаңар, эрлик силерниң чамдыыңарны, күткүүр дээш, кара-бажыңче киир октаптар, аңаа он хонук иштинде хинчектенир силер. Өлгүжеге чедир Меңээ шынчы болуңар+, Мен оон силерге шаңнал кылдыр мөңге амыдыралды бээр мен+.

11Дыңнаар кулаа бар кижи бүрүзү Сүлдениң христиан ниитилелдерге чүнү чугаалаанын дыңназын+. Тиилээн кижиге ийиги өлүм хора чедирбес!»+

Пергамның ниитилелинге Христостан чагаа

12«Пергамда христиан ниитилелдиң төлээзинге бижи:

Аажок чидиг хылыш+ Ээзиниң медеглээн сөстери бо-дур. 13Билир мен: эрликтиң дүжүлгези бар черде чурттап турар силер. Мээң шынчы херечим Антипаны эрликтиң чурттаан черинге – силерниң хоорайыңарга өлүрүп каан үеде безин Меңээ бүзүрелиңерден ойталавааныңарны, Меңээ шынчы бооп артканыңарны билир мен. 14Ындыг-даа болза, Мээң силерге удур чугаалаар каш чүүлдерим база бар: силерниң араңардан чамдыыңар Валаамның өөредиин эдерген-дир. А ол Валаам израиль чонну бачытче канчаар сундугарынга Валакты өөредип каан болгай+. Олар дүрзү-бурганнарга өргээн чем чип, самыырап турганнар+. 15Шак ынчаар силерниң араңардан чамдыыңар база николаиттерниң* өөредиин эдерип чоруур-дур+. 16Бачыттарыңар миннип, Бурганче эглиңер! Ынчанмас болзуңарза, Мен удатпайн чедип келгеш, аксымдан үнүп орар хылыш-биле ындыг улуска удур дайылдажыр мен+.

17Дыңнаар кулаа бар кижи бүрүзү Сүлдениң христиан ниитилелдерге чүнү чугаалаанын дыңназын+. Тиилээн кижини Мен манна+ деп чажыт чем-биле чемгерер мен. Оон ыңай тиилекчи бүрүзүнге ак дашты бээр мен: ында ону алган кижиден өске, кымның-даа билбези чаа атты бижээн+».

Фиатираның ниитилелинге Христостан чагаа

18«Фиатирада христиан ниитилелдиң төлээзинге бижи:

Карактары оттуң чалбыыжы дег, буттары чайыннаан кылагар хүлер дег+ Бурганның Оглунуң медеглээн сөстери бо-дур. 19Силерниң ажыл-херээңерни, ынакшылыңарны болгаш бүзүрелиңерни, бараан болуушкунуңарны база үр шыдажып келгениңерни билир мен. Эгезинде кылып турганыңардан хөйнү кылып турарыңарны-даа билир мен. 20Ынчалза-даа силерге удур сагыжым бар: Бурганның медээчизи мен деп адаттынган Иезавел дээр херээжен-биле эптежип турар-дыр силер+. А ол бодунуң өөредии-биле Мээң чалчаларымны мегелээрге, олар самыыраарынче база дүрзү-бурганнарга өргээн чем чииринче сундугар-дыр+. 21Мен аңаа бачыттарын миннип, Бурганче эглир үени бердим+, ынчалза-даа ол бужар самыыралындан ойталавас-тыр. 22Мен ам ону аарыгның дөжээнче октаптар мен, ооң-биле кады самыырап турганнар база бачыттарын билинмээн шаанда, аажок хинчектенир эвеспе, көөр-даа силер. 23Иезавелди эдергеннерни[*] база узуткаар мен. Улустуң угаан-бодалынче, күзелинче бакылап турар+ Кижи дээрге-ле Мен-дир дээрзин бүгү христиан ниитилелдер билип алыр. Мен кижи бүрүзүн ооң кылган херектерин ёзугаар шаңнаар азы кезедир мен+. 24Фиатирада арткан улуска – шак ол бузуттуг өөредигни эдербейн, эрликтиң ханы чажыттары дижир чүүлдерни шинчилевейн чоруур силерге чугаалап каайн: силерге өске кандыг-даа үүрге-чүък чүдүрбес мен. 25Ынчалза-даа Мен келгижемге чедир силерде бар чүүлдү шыңгыы эдериңер+.

26-28Тиилээн кижиге – Мээң күзээн чүүлүмнү эчизинге чедир кылып келген кижиге, Адамдан Мээң башкарар эргени алганым ышкаш, бүгү чоннарны башкартыр мен. Ол кижи демги чоннарны демир мерге-биле башкарар болгаш дой савагылаштыр чуура шаап кааптар+. Тиилээн кижиге эртенги шолбанны база бээр мен+.

29Дыңнаар кулаа бар кижи бүрүзү Сүлдениң христиан ниитилелдерге чүнү чугаалаанын дыңназын»+.

3

Сардистиң ниитилелинге Христостан чагаа

3^1«Сардисте христиан ниитилелдиң төлээзинге бижи:

Бурганга бараалгаан чеди сүлдени чагырган+, чеди сылдысты туткан+ Кижиниң медеглээн сөстери бо-дур. Мен ажыл-херээңерни билир мен. Силерни дириг деп саназа-даа, херек кырында өлүг силер+. 2Оттуп келиңер! Силерде ам-даа арткан, өлүр четкен чүвени быжыглаңар. Чүге дээрге, Мен көөрүмге, кылган ажыл-херээңер ам-даа Мээң Бурганымның күзээри дег эвес-тир. 3Силерни чүү чүвеге өөреткенин, чүнү дыңнааныңарны сактып келиңер, аңаа чагыртып, бачыттарыңар миннип, Бурганче эглиңер! Одунмас болзуңарза, Мен силерже, оор ышкаш, хенертен чедип кээр мен+. А кажан кээримни билип ап шыдавас силер.

4Ындыг-даа болза, Сардисте силерниң араңарда боттарының хевин хирге бораваан каш кижи бар-дыр. Олар Мээң-биле кады ак хептерлиг чоруур+, чүге дээрге төлептиин көргүскеннер+. 5Тиилээн кижи+ ынчалдыр ак хептер кеткен болур. Мен ооң адын амыдыралдың номундан кажан-даа балавас мен+. Харын Адамның болгаш дээрниң төлээлериниң мурнунга ону хүлээп көөр мен+.

6Дыңнаар кулаа бар кижи бүрүзү Сүлдениң христиан ниитилелдерге чүнү чугаалаанын дыңназын»+.

Филадельфияның ниитилелинге Христостан чагаа

7«Филадельфияда христиан ниитилелдиң төлээзинге бижи:

Давид хаанның дүлгүүрүн+ эдилээн ыдыктыг болгаш шынныг Ээниң медеглээн сөстери бо-дур. Эжикти ол ажыдыпса, кым-даа ону хаап шыдавас, а хаапса, кым-даа ону ажыдып шыдавас+. 8Силерниң ажыл-херээңерни билир мен. Көрүңер даан, кымның-даа хаап шыдавазы эжикти силерниң мурнуңарга ажыттым, чүге дээрге силерниң күжүңер шоолуг эвес-даа болза, Мээң айтыышкыннарымны тооп дыңнап база Меңээ шынчы болуп келдиңер. 9Дыңнаңар! Херек кырында ындыг эвес хирезинде, иудейлер бис дижип мегелээр, эрликке чагырткан бөлүк улус бар-дыр+. Мен оларны силерниң мурнуңарга доңгая кээп дүжеринче албадаар мен, олар оон Мээң силерге ынаамны билип алыр. 10Силер Мээң айтыышкыннарымны тооп дыңнап, шыдамыыңар көргүстүңер. Ынчангаш бүгү кижи төрелгетенни шенээр дээш, бо делегейже хөме кээр халаптыг шенелделер үезинде Мен база силерни кадагалаар мен+.

11Мен удавас чедип кээр мен+. Кым-даа силерден тиилекчилерниң шаңналын хунаай бербезин дээш, бодуңарда бар чүүлдү шыңгыы эдериңер+. 12Тиилээн кижи+ Мээң Адамның өргээзинге адагаш апаар база оон кажан-даа үнүп чорбас+. Мен ол адагашка Бурганымның адын база Бурганым чурттап турар дээрден бадып кээр чаа Иерусалимниң – Бурганымның хоорайының адын бижип каар мен+. Аңаа ол ышкаш Бодумнуң чаа адымны бижиир мен+.

13Дыңнаар кулаа бар кижи бүрүзү Сүлдениң христиан ниитилелдерге чүнү чугаалаанын дыңназын»+.

Лаодикияның ниитилелинге Христостан чагаа

14«Лаодикияда христиан ниитилелдиң төлээзинге бижи:

Бурганның бүгү чаяалгазының эге дөзү+, алыс шынныг болгаш шынчы херечи Аминь деп аттыг Кижиниң+ медеглээн сөстери бо-дур. 15Силерниң ажыл-херээңерни билир мен. Силер соок-даа, изиг-даа эвес силер. Шуут соок азы шуут изиг бооруңарны дыка-ла күзээн мен! 16Ынчалза-даа изиг-даа, соок-даа эвес, а чылбай болганыңарда, Мен силерни аксымдан үндүр дүкпүрүптейн! 17Мынча дээр-дир силер: „Мен бай мен, эртине-байлаам эгээртинмес, меңээ ам чүнүң-даа херээ чок“+. Ынчалза-даа кежик чогуңарны, чөгенчиг ядыыңарны, согуруңарны+ болгаш шалдаңыңарны билбес-тир силер. 18Байыыр деп бодазыңарза, сүмем бо-дур: от-биле арыглаан алдынны Менден садып алыңар. Силерниң ыянчыг шалдаңыңар көзүлбезин дээш+, ак хептен база садып алыңар. Карааңар көрзүн дээш, каракка чаар эмден база садып алыңар.

19Ынак улузумну чемелээш, кезедир мен+. Ынчангаш чүткүлдүг болуңар база бачыттарыңар миннип, Бурганче эглиңер. 20Дыңнаңар, Мен эжик артында соктап тур мен. Мээң үнүмнү дыңнааш, эжиин ажыдыптар кижиниң бажыңынче киргеш, ооң-биле кады чемненир мен+.

21Тиилээш+, Ачамның дүжүлгезинге Ооң-биле кады орупканым дег+, тиилээн кижиге Мээң дүжүлгемге Мээң-биле кады орар эргени бээр мен+.

22Дыңнаар кулаа бар кижи бүрүзү Сүлдениң христиан ниитилелдерге чүнү чугаалаанын дыңназын»+.

4

Дээрде дүжүлгезинде саадаан Бурганны Иоанның көргени

4^1Мен ооң соонда көрнүп келгеш, дээрже кирер ажык эжикти көрүп кагдым. Ооң мурнунда мээң-биле чугаалажып турган, труба эткени дег дыңналыр үн+ меңээ: «Бээр үнүп кел, алызы барып чүү боорун сеңээ көргүзейн» – диди. 2Ол дораан Сүлдениң күжү мени башкара берген+. Дээрде, мурнумда турар дүжүлгени база ында саадаан Бурганны көрүп кагдым+. 3Ооң арны яшма болгаш рубин деп эртине даштар ышкаш чырып турду, а дүжүлгени изумруд дег челээш шыва алган болду+. 4Ол дүжүлгени дескиндир ак хептерлиг+, баштарында алдын оваадайлар кеткен чээрби дөрт ирей олурар чээрби дөрт өске дүжүлге барын көрдүм. 5Кол дүжүлгеден кызаңнааштар кызаңайнып, диңмирээшкин диңмиреп, дааш дыңналды+. Ооң баарында Бурганның чеди сүлдези+ болур чеди оттуг кезек хып турду+.

6Дүжүлгениң мурнунда кристалл дег+ өттүр көстүр шилдең далайга дөмей бир чүве бар болду+. А хамыктың төвүнде, дүжүлгени долгандыр арты-мурнунда хөй карактыг дөрт дириг амытан турду+. 7Оларның биргизи арзылаңга, ийигизи бугажыкка дөмей, үшкүзүнүң арны кижинии дег, а дөрткүзү ужуп чоруур эзирге дөмей чорду+. 8Дөрт дириг амытанның кайызында-даа алды чалгын бар+, бүгү мага-боду, чалгыннарының адаандан бээр, карактар-биле шыптынган болду. Олар хүндүс-даа, дүне-даа могаг чокка:

«Черле турган, ам бар, оон чедип кээр
Бүрүн Күчүлүг Дээрги-Бурган-Чаяакчы
ыдык, ыдык, ыдык!» – деп ырлажып турдулар+.

9Дөрт дириг амытан дүжүлгеде саадаан мөңге дириг Бурганны алдаржыдып, алгап-мактап, Аңаа өөрүп четтирип ырлаан санында-ла, 10чээрби дөрт ирей дүжүлгеде саадаан, мөңге дириг Бурганның мурнунга доңгая кээп дүжүп мөгеер чорду. Олар боттарының баштарында оваадайларын дүжүлгениң баарынче салгылааш:

11«Бистиң Дээрги-Чаяакчы-Бурганывыс,
алдарны, мактал-хүндүнү, эрге-чагырганы хүлээп аарынга төлептиг сен+,
чүге дээрге Сен бүгү чүвени чаяаган сен,
ынчангаш бүгү чүве Сээң күзел-сорууңга дүүштүр
чаяаттынган база амыдырап турар»+ – деп турдулар.

5

Дүрүг болгаш Хураган

5^1Мен оон дүжүлгеде саадаан Бурганның оң холунда дүрүг-ном көрүп кагдым. Ооң артыы, иштии талаларын долдур бижээш+, чеди таңма-биле аңгылай таңмалаан болду+. 2Оон дээрниң бир күчүлүг төлээзин көрүп кагдым, ол ыыткыр үн-биле: «Таңмаларны адыргаш, дүрүгнү чазарынга төлептиг кым барыл?» – деп айтырды. 3Ынчалза-даа үстүү, ортаа болгаш алдыы ораннарда дүрүгнү часкаш, ооң иштинде чүү барын көөр кым-даа чок болду. 4Дүрүгнү часкаш, ооң иштинде чүү барын көөр төлептиг кижи тывылбас боорга, ишкирнип ыглай каапкан мен. 5Ирейлерниң бирээзи ынчан меңээ: «Ыглава! Көр даан, Давидтиң Дазылы+, Иуданың аймаандан үнген Арзылаң тиилээн-дир!+ Ол чеди таңманы адыргаш, дүрүгнү чазып шыдаар-дыр» – диди.

6Мен оон дөрт дириг амытан, ирейлер болгаш дүжүлгениң ортузунда турар Хураганны+ көрүп кагдым. Ону өргүлге салган ышкаш көзүлдү. Хураган чеди мыйыстыг база чеди карактыг (Бурганның бүгү чер-делегейже айбылап чорудупканы чеди сүлделиг) болду+. 7Ол чоокшулап келгеш, дүжүлгеде саадаан Бурганның оң холундан дүрүгнү ап алды. 8Хураган дүрүгнү ап аары билек, дөрт дириг амытан болгаш чээрби дөрт ирей Ооң мурнунга доңгая кээп дүштү. Кижи бүрүзүнүң холунда чадаган база Бурганның улузунуң мөргүлү болур чаагай чыттыг чүүлдер-биле долдурган алдын сава бар болду+. 9Олар чаа ырны ырлажы берди+:

«Дүрүгнү холга туткаш, таңмаларны адырарынга төлептиг сен!

Чүге дээрге Сен өргүлге салдырткаш, Бодуңнуң ханың-биле төлээш,
янзы-бүрү дылдарлыг аймак, чон, сөөк-язы бүрүзүнден улусту+

Бурганга дээш хостап алган сен!+

10Сен олардан Бурганывыстың бараалгакчыларының
чагыргазын тургускан сен+,
ынчангаш олар чер кырынга хааннаар».

11Мен ооң соонда көрнүп келгеш, дүжүлге, дөрт дириг амытан болгаш ирейлерни хүрээлей турупкан дээрниң дүк-түмен төлээлерин көрүп кагдым+. 12Олар ыыткыр ырлажып турду:

«Өргүлге салган Хураган төлептиг!

Ол эрге-чагырганы, эртине-байлакты, мерген угаанны,
күчү-күштү, мактал-хүндүнү, алдарны
база алгыш-йөрээлди алырынга төлептиг!»+

13Мен ооң соонда өртемчейде амылыг чүве бүгүдезин+ – үстүү, ортаа болгаш алдыы ораннарда база далайда дириг амытан бүрүзүн дыңнап кагдым. Олар:

«Дүжүлгеде саадаан Бурганга база Хураганга
кезээ мөңгеде алгыш-йөрээл, мактал-хүндү,
алдар болгаш эрге-чагырга доктаазын!+» –
деп ырлажып турдулар.

14Дөрт дириг амытан: «Аминь!» – деп харыылады. Ирейлер оон доңгая кээп дүшкеш, мөгейдилер+.

6

Баштайгы алды таңма

6^1Мен оон көөрүмге, Хураган чеди таңманың биргизин адырыпты+. Дөрт дириг амытанның бирээзи+ дээр диңмирээн дег үн-биле+: «Чедип кел!» – дээнин дыңнап кагдым. 2Көрүптеримге, мурнумда ак аът турду+. Аъттың мунукчузунуң холунда ча бар база аңаа оваадайны тывыскан болду. Ынчангаш ол тиилекчиниң түрүн тыртынып, тиилээр дээш бар чытты.

3Хураган оон ийиги таңманы адырыптарга, ийиги дириг амытанның: «Чедип кел!» – дээнин дыңнап кагдым. 4Ынчан өске, шилги аът үнүп келди+. Ооң мунукчузунга чер кырындан тайбыңны хунаар база улусту бот-боттарын өлүржүрүнче ыдалаар чөпшээрелди тывыскаш, улуг хылышты берген болду+.

5Хураган оон үшкү таңманы адырыптарга, мен үшкү дириг амытанның: «Чедип кел!» – дээнин дыңнап кагдым. Көрүптеримге, мурнумда дас кара аът турду. Ооң мунукчузу холунда деңзи туткан болду. 6Дөрт дириг амытанның уундан үнген, кижи үнүнге дөмей бир-ле ыыт дыңналып: «Бир хүннүң ажыл төлевири дээш – кызыл-тастың биче хемчээлин, база бир хүннүң ажыл төлевири дээш – арбайның үш биче хемчээлин, а үс биле арагага хора халдатпа!»+ – диди.

7Хураган оон дөрткү таңманы адырыптарга, мен дөрткү дириг амытанның: «Чедип кел!» – дээн үнүн дыңнап кагдым. 8Көрүптеримге, мурнумда бора аът турду. Ооң мунукчузун «Өлүм» дээр база ону өлүм оранының ара-албатызы эдерип чорду. Дайын-чаа, аш, аарыг-аржык азы черлик амытаннар дузазы-биле черниң дөрттүң бир кезииниң девискээринге өлүрер эргени оларга берген болду+.

9Хураган оон бешки таңманы адырыптарга, мен өргүл салыр бедигээш баарында турар улус көрүп кагдым, оларны Бурганның сөзүн медеглээн дээш база шынчы херечилели дээш, өлүрүп каан турган+. 10Олар ыыткыр үн-биле алгыржып турдулар: «Ыдыктыг болгаш шынныг Чагырыкчы, ам чеже чылзыр сен?! Бисти өлүргени дээш, черниң улузундан өжээн негээр шииткелиң кажан болурул?!+» 11Оларның кижи бүрүзүнге ак хеп берди+. Христоска база ынчаар бараан болган чалчаларның – олар ышкаш өлүрткен акы-дуңмазының саны доктааткан хемчээл четкижеге чедир, ам-даа элээн манаарын оларга чугаалап кагды.

12Хураган оон алдыгы таңманы адырыпты. Көрүптеримге, чер коргунчуг шимчей берди+. Хүн караа качыгдал хеви дег карарып, ай хан дег кыза берди+. 13Дээрниң сылдыстары, күштүг хат силгээн ыяштан чиг чимис дүшкен дег, черже кээп дүштүлер+. 14Дүрүг дег дүрүлгеш, дээр ажытталып чиде берди. Даг болгаш ортулук бүрүзү туружундан шимчей берди+. 15Черниң хааннары база чагырыкчылар, шериг баштыңчылары, байлар, эргетеннер база арткан улус – кулдар-даа, хостуглар-даа куйларже болгаш дагларда хаялар аразынче чашты бердилер+. 16Олар даглар болгаш хаяларга: «Бисче кээп дүжүңер, дүжүлгеде саадаан Бургандан база Хураганның килеңинден бисти чажырыңар!+
17Оларның килеңиниң өндүр улуг хүнү келген-дир, кым ону шыдажыр харыктыгыл?» – деп чаннып турдулар+.

7

Израильдиң 144 000 кижизи

7^1Мен ооң соонда черниң дөрт булуңунда турар дээрниң дөрт төлээзин көрүп кагдым: олар чаңгыс-даа хат черже, далайже азы кандыг-даа ыяшче хадывазын дээш, черниң дөрт хадын тудуп турар+. 2Оон дириг Бурганның таңмазын тудуп алган, чөөн чүктен кел чыдар дээрниң бир төлээзин көрүп кагдым. Ол кургаг чер болгаш далайга хора чедирер эргени Бурганның берип кааны дээрниң демги дөрт төлээзин кый деп, ыыткыр алгырды: 3«Бурганывыстың хамык чалчаларын демдектеп, хавактарынга таңма баспаан шаавыста+, черге, далайга азы ыяштарга хора халдатпаңар». 4Бурганның таңмазын базып, демдектээн улустуң саны 144 000 болганын дыңнап кагдым. Олар Израильдиң аймак бүрүзүнден үнген улус болган:

5Иуданың аймаандан – 12 000,
Рувимниң аймаандан – 12 000,
Гадтың аймаандан – 12 000,
6Асирниң аймаандан – 12 000,
Неффалимниң аймаандан – 12 000,
Манассияның аймаандан – 12 000,
7Симеоннуң аймаандан – 12 000,
Левийниң аймаандан – 12 000,
Иссахарның аймаандан – 12 000,
8Завулоннуң аймаандан – 12 000,
Иосифтиң аймаандан – 12 000,
Вениаминниң аймаандан – 12 000 кижи болган.

9Ооң соонда көрүптеримге, мурнумда кымның-даа санап күш четпези мөөң чон турду. Янзы-бүрү дылдарлыг сөөк-язы, аймак, чон улус ында бар чорду. Олар дүжүлгениң база Хураганның баарында ак хептерлиг турдулар+, а холдарында пальма ыяш будуктары тудуп алган болдулар. 10Олар ыыткыр үн-биле: «Камгалал дүжүлгеде саадаан Бурганывыстан болгаш Хурагандан кээр!» – деп алгыржып турдулар+.

11Дээрниң шупту төлээлери дүжүлге, ирейлер болгаш дөрт дириг амытанны+ долгандыр турдулар. Олар оон дүжүлгениң баарынче доңгая кээп дүшкеш, Бурганга мөгейип:

12«Аминь!

Алгыш-йөрээл, алдар, мерген угаан, өөрүп четтириишкин,
мактал-хүндү, эрге-чагырга болгаш күчү-күш
кезээ мөңгеде бистиң Бурганывыстыы болур!

Аминь!» – деп турдулар+.

13Оон ирейлерниң бирээзи менден: «Ак хептер кеткен бо чүү улузул? Олар кайыын келгенил?» – деп айтырды.

14Мен аңаа: «Дээрги, силер бодуңар билир-ле болгай силер» – деп харыыладым.

Ол ынчан меңээ мынча диди: «Бо дээрге коргунчуг хилинчекти көрүп эрткен улус-тур+. Олар боттарының хевин Хураганның ханынга чуггаш, агартыр арыглап алган+. 15Ынчангаш олар ам Бурганның дүжүлгезиниң баарында турупкан, дүн-хүн дивейн, Ооң өргээзинде Аңаа бараан болуп турарлар-дыр. Дүжүлгеде саадаан Бурган олар-биле кады чурттап, майгын-биле дег шуглаар-дыр. 16Олар моон соңгаар кажан-даа аштап-суксавас. Хүн-даа, оя чиир изиг-даа оларны өрттендир чиртпес+. 17Чүге дээрге дүжүлгениң ортузунда олурар Хураган оларның кадарчызы апаар+ база амыдырал хайырлаар суг бажынче алгаш баар. Бурган улустуң караанда чаш бүрүзүн чодуп бээр»+.

8

Чедиги таңма

8^1Хураган оон чедиги таңманы адырыптарга+, дээрге чартык шак иштинде ыржым апарды. 2Мен ынчан Бурганның мурнунда турар дээрниң чеди төлээзин көрүп кагдым+. Оларга чеди трубаны берген болду. 3Айдызаар алдын сава туткан бир төлээ келгеш, өргүл салыр бедигээштиң мурнунга туруп алды+. Бурганның бүгү улузунуң мөргүлү-биле катай дүжүлгениң мурнунда өргүл салыр бедигээшке кывыссын дээш, аңаа эңдерик хөй чаагай чыттыг чүүлдү берген болду+. 4Чаагай чыттыг чүүлдүң ыжы Бурганның улузунуң мөргүлдери-биле катай дээрниң төлээзиниң холдарындан Бурганче көдүрлүп турду+. 5Дээрниң төлээзи оон айдызаар савазын алгаш, ону өргүл салыр бедигээштиң изиг көзү-биле долдургаш, черже шывадапты+. Ол дораан черге дааш-шимээн көңгүреп, диңмирээшкин диңмиреп, чаңнык кызаңнап, чер шимчей берди+.

Баштайгы дөрт труба

6Чеди труба туткан дээрниң чеди төлээзи этсиринге белеткенип алды. 7Бирги төлээ трубазын этсиптерге, хан-биле холушкак долу болгаш от дүшкеш+, черниң үштүң бир кезии, ыяштарның үштүң бир кезии база хамык оът-сиген өрттенип калды+.

8Ийиги төлээ трубазын этсиптерге, чалбырааштыг улуг дагга+ дөмей бир чүве далайже дүже берди. Далайның үштүң бир кезии хан кылдыр хуула берди+. 9Далайда амылыг амытаннарның үштүң бир кезии кырылган, корабльдарның үштүң бир кезии узуткаттынган болду+.

10Үшкү төлээ трубазын этсиптерге, чырыткы дег чалбыышталган улуг сылдыс дээрден хемнерниң, суг баштарының үштүң бир кезиинче кээп дүштү+. 11Сылдыстың адын Ажыг чашпан дээр+. Сугларның үштүң бир кезии кужурзуг амданныг апарган. Ол ажыг сугну ишкен эңдерик хөй улус өлгүлээн.

12Дөрткү төлээ трубазын этсиптерге, хүннүң үштүң бир кезии, айның үштүң бир кезии, сылдыстарның үштүң бир кезии узуткаттынган, ынчангаш оларның чырыыр үези үштүң биринге кызырлып калган. Хүннүң үштүң бир дуртунда хүн караа, а дүннүң үштүң бир дуртунда ай биле сылдыстар чырывастаан+.

13Мен оон көрнүп келгеш, шаары дээрде кылыйткан эзирни[*] көрүп кагдым. Ол ыыткыр эдип чорду: «Черде чурттаан улуска халаптыг кара халап келди, халагым-на халак! Этсиринге белен дээрниң өске үш төлээзиниң трубалары удавас эде бээр-дир!»

9

Бешки труба

9^1Дээрниң бешки төлээзи трубазын этсиптерге, мен дээрден черже кээп дүшкен сылдысты көрүп кагдым+. Ол сылдыска тамыже эртер өдүгнүң дүлгүүрүн берген болду+. 2Сылдыс тамыны ажыдыптарга, өдүгден ыш, улуг суугудан үнген дег, бүлгүрлүп эгеледи. Ол ыштан хүн караа болгаш дээр кара хөө апарды. 3Ыш аразындан эңдерик шартылаа чер кырынче үнүп келди+, а оларга скорпионнарныы дег күштү берген болду. 4Оът-сигенге, ыяштарга база өске-даа үнүшке хора халдатпазын оларга чугаалап каан. Ынчалза-даа хаваанда Бурганның таңмазы бастынмаан улусту+ шартылаа шап болур турган. 5Шартылаага ол улусту өлүрбес, а беш ай дургузунда чүгле аарышкы-биле хинчектээр эргени берген. Ол аарышкы скорпионнар шакканының аарышкызы кара олчаан. 6Ол хүннерниң дургузунда улус өлүмнү дилей бээр, ынчалза-даа тыппас, өлүм оларның холунче кирбес+.

7А мөөң шартылаа дайын-чаага белеткеп каан дайынчы аъттар ышкаш көзүлдү+. Оларның баштарында алдын оваадайлар дег чүүлдер бар, а арын-шырайы кижи арын-шырайынга дөмейлежир+. 8Оларның бажының дүгү херээженнерниң чажы дег, а диштери арзылаң азыглары дег+. 9Шартылааларның хөректеринде демир дег куяк хеп бар, а оларның чалгыннарының даажы дайын-чааже дывыржаан аъттар сөөрткен эңдерик хөй дайынчы тергелерниң даажы дег дыңналды+. 10Олар скорпионнарныы ышкаш шагар кудуруктарлыг боорда, улуска беш ай иштинде хора чедирер күш ол кудуруктарда бар болду. 11Тамының ээзи оларның хааны боор, ооң адын еврейлеп Аввадон, а гректеп Аполлион дээр[*].

12Баштайгы халап эрте берзе-даа, ам-даа ийизи кээр ужурлуг турган+.

Алдыгы труба

13Дээрниң алдыгы төлээзи трубазын этсиптерге, Бурганның мурнунда турар өргүл салыр алдын бедигээштиң дөрт мыйызындан+ үнген үннү дыңнап кагдым. 14Ол үн труба туткан дээрниң алдыгы төлээзинге мынча диди: «Өндүр улуг Евфрат хемниң чанында+ бектеп каан дээрниң дөрт төлээзин хоста». 15Кижи төрелгетенниң үштүң бир кезиин чок кылыры-биле+, ол шак, хүн, ай болгаш чыл ужун белен тудуп келген дээрниң дөрт төлээзин хостапты. 16Аъттыг шеригниң саны түмен катап ийи түмен чеде бээр деп дыңнадым.

17Аъттарны база оларның мунукчуларын Бургандан ажыдыышкынымга көрүп турдум. Олар от ышкаш кызыл, сапфир ышкаш караңгы көк болгаш күгүр дег сарыг куяк шывыгларлыг чорду. Аъттарның баштары арзылаң баштары дег, а оларның аксындан от, ыш болгаш күгүр бүлгүрлүп үнүп турду. 18Аъттарның аксындан бүлгүрлүп үнген үш халап: от, ыш болгаш күгүр кижи төрелгетенниң үштүң бир кезиин кырып кагды. 19Аъттарның күжү аксында база кудуруунда чоруур болду. Ол кудуруктар улусту шап, хора халдадыр баштарлыг чыланнар дег чорду.

20Кижи төрелгетенниң ол халаптарга кырдырбайн арткан кезээ бодунуң үүлгеткен херээ дээш, бачыдын билинмээн. Олар буктарга-даа+, көрүп, дыңнап, кылаштап шыдавас алдын, мөңгүн, хүлер, даш болгаш ыяш дүрзү-бурганнарга-даа мөгеерин соксатпааннар+. 21Арткан ол улус боттарының өлүрүкчү, караң көрнүр, самыыраар болгаш ооржу чоруу дээш бачыдын миннип, Бурганче ээлбээн+.

10

Дээрниң бичии дүрүг туткан төлээзи

10^1Мен ооң соонда Бурганның дээрден бадып олурар бир күчүлүг төлээзин көрүп кагдым. Ол булутка бүргеткен болду, а ооң бажының кырында челээш чайнап турду+. Дээрниң төлээзиниң арны хүн дег, а буттары оттуг чагылар дег болду+. 2Ооң холунда ажыдып каан бичежек дүрүг бар чорду+. Ол оң буду-биле далайга, а солагай буду-биле кургаг черге туруп алды. 3Ынчангаш арзылаң алгызы дег ыыткыр үн-биле алгыра кааптарга, аңаа харыылап, чеди диңмирээшкин диңмирээр болду+. 4Чеди диңмирээшкин диңмирей кааптарга, мен бижииринге белеткени бердим, ынчалза-даа дээрден мынча дээн үн дыңналды: «Чеди диңмирээшкинниң чугаалаан чүвезин таңмалап, шыгжап ал, ону биживе+».

5Оон кургаг чер болгаш далайда хары угда турар кылдыр көргеним дээрниң төлээзи оң холун дээрже көдүрүпкеш, 6дээрни, черни база далайны оларда бар бүгү чүве-биле катай-хаара чаяаган мөңге дириг Бурганның ады-биле даңгыраглады. Ол мынча диди: «Моон соңгаар хуусаа чылзыр деп чүве турбас. 7Дээрниң чедиги төлээзи трубазын этсиптерге+, Бурган Бодунуң чалчалары – медээчилеринге дыңнадып кааны дег, чажыт бодалын төндүр боттандырар!»

8Ооң соонда мооң мурнунда дээрден дыңнааным үн база катап меңээ мынча диди: «Баргаш, далай болгаш кургаг черде хары угда турар дээрниң төлээзиниң холундан ажыда салган дүрүгнү ап ал».

9Мен дээрниң төлээзинге чеде бергеш, бичежек дүрүгнү бээрин диледим. Ол меңээ: «Дүрүгнү алгаш, чивит. Ону ажырыптарыңга, ол иштиңге ажыг боор, ынчалза-даа аксыңга ары чигири дег+ амданныг боор» – диди+. 10Мен дээрниң төлээзиниң холундан бичежек дүрүгнү алгаш, чиптим. Аксымга ооң амданы, шынап-ла, ары чигири дег болду. Ынчалза-даа ону ажырыптарым билек, ол иштимге ажыш диди. 11Оон ол меңээ мынча диди: «Янзы-бүрү дылдарлыг хөй чоннар, аймак-сөөктер, база хааннар дугайында Бурганның медээзин ам база катап суртаалдаар ужурлуг сен».

11

Ийи херечи

11^1Оон меңээ даянгыышка дөмей хемчээр мерге бергеш+, мынча деп чугаалады: «Барып, Бурганның өргээзин база өргүл салыр бедигээшти хемчээ, ында тейлеп турар улусту сана. 2Ынчалза-даа даштыкы шөлдү хемчээве+, чүге дээрге ону өске чоннар улузунга берипкен-дир+. Олар ыдыктыг хоорайны дөртен ийи ай дургузунда чаза базып кээр+. 3Оон Мен Бодумнуң ийи херечимге күштү бээримге, олар качыгдал хевин кеткеш, 1260 хүн дургузунда Бурганның медээзин суртаалдап кээрлер».

4Ол херечилер дээрге ийи олива ыяжы болгаш черниң Дээрги-Чаяакчызының мурнунда турар ийи чырыткы ол-дур+. 5Оларга хора халдадыр дээн кандыг-бир кижи турар болза, херечилерниң аксындан от аттыккаш, дайзыннарын өрттендир чиптер+. Ынчангаш кым оларга хора халдадыксааныл, ынчалдыр өлүртүп каар. 6Олар Бурганның медээзин суртаалдап чоруур үеде чаъс чагбазын дээш, дээрни хаар эргени оларга берген+. Херечилерде ол ышкаш сугларны хан кылдыр хуулдуруптар+ база черни кандыг-даа айыыл-халап-биле, кажан күзей-дир, кезедир эрге бар.

7Ийи херечи боттарының медээзин төндүр суртаалдаптары билек, тамыдан+ бир араатан оларже халдаар. Араатан оларны тиилээш, базып каар+. 8Херечилерниң өлүг мага-боттары оларның Дээргизиниң хере шаптыртканы улуг хоорайның кудумчуларынга чыдар. Ол хоорайның ойзу демдектээн ады – Содом азы Египет+. 9Янзы-бүрү дылдарлыг чоннарның, аймактарның, сөөк-языларның улузу оларның өлүг мага-боттарынче үш чартык хүн кайгап кээр болгаш оларны хөөржүдерин чөпшээревес+. 10Оларның өлүрткени дээш, черниң чурттакчылары өөрүп-хөглээр база дойлаар, аразында белек солчур, чүге дээрге ол ийи медээчи кижи төрелгетенге хөй хилинчекти эккелген.

11Ынчалза-даа үш чартык хүн эрткенде, Бурганның чорутканы амы-тын медээчилерже сиңниге берген, оон олар бут кырынга туруп келген+. Оларны көрген хамык улус аажок корткан. 12Ийи медээчи оон дээрден дыңзыг үннүң оларга: «Бээр үнүп келиңер!» – дээнин дыңнап каан+. Олар дайзыннары көрүп турда, оларның мурнунга булут кырынга дээрже көдүрлүп үне бергеннер+.

13Таптыг-ла ол өйде чер аажок күштүг шимчээш+, хоорайның оннуң бир кезии буступ калган. 7000 кижи өлген, арткан улус коргуп-сүртеп, дээрде саадаан Бурганны алдаржыдып турган.

14Ийиги халап ынчалдыр эрткен+, ынчалза-даа үшкү халап кел чыткан.

Чедиги труба

15Дээрниң чедиги төлээзи трубазын этсиптерге+, дээрден: «Бо делегейни чагырар эрге ам Дээргивистиң, Ооң шилээн Христозунуң эргезинде апарган, Ол ам кезээ мөңгеде хааннаар-дыр!+» – дээн ыыткыр үннер дыңналды.

16Бурганның мурнунга боттарының дүжүлгелеринде олурган чээрби дөрт ирей+ доңгая кээп дүшкеш, Бурганга мөгейдилер. 17Олар мынча деп турду:

«Ам бар, черле турган+ Бүрүн Күчүлүг Дээрги-Бурган-Чаяакчы,

Сээң өндүр улуг Чагыргаңны Бодуңнуң холуңче ап,
чагырып эгелээниң дээш, Сеңээ өөрүп четтирдивис.

18Бүгү аймак-чоннар килеңнеп турду+,
а ам Сээң килеңиңниң шагы келген-дир.
Өлүглерни шиидер болгаш Сээң чалчаларыңны,
медээчилериңни база Сеңээ шынчы улусту,

Сээң адыңны хүндүткеп көөр улуг, биче бүгү улусту
шаңнаар үе келген-дир+.

Черни узуткап турарларны чок кылыр үе келген-дир!»

19Ынчан дээрде Бурганның өргээзи ажыттынып, көстү берди+. Чагыг-керээниң аптаразы ында турарын көрдүм. Ооң соонда кызаңнааштар кызаңнап, диңмирээшкин диңмиреп, чер шимчей берди база улуг долу дүжүптү+.

12

Херээжен биле улу

12^1Оон дээрге өндүр улуг кайгамчык демдек – хүн кеткен херээжен көстүп келди. Ооң буттарының адаанда ай бар, а бажында он ийи сылдыс-биле каастаан оваадай кедип алган чорду+. 2Ол херээжен сааттыг болду. Ооң божуур ай-хүнү үнген, эъди аарыырга, алгырып турду. 3Дээрге ооң соонда өске кайгамчык демдек – чеди баштыг, он мыйыстыг+ аажок улуг кызыл улу көстүп келди. Ооң баштарында чеди оваадай кедирген болду. 4Ооң кудуруу дээрден сылдыстарның үштүң бир кезиин дүжүр ширбээш, черже шывадапты+. Херээжен божуптары билек, ооң Чаш төлүн сыырыптар дээш, улу ооң баарынга турду. 5Херээжен бүгү чоннарны демир мерге-биле башкарар+ Оол божуп алды. Ынчалза-даа Бурган ооң Оглун алгаш, Бодунуң чанында дүжүлгезинче аппарды. 6А херээжен ээн ховуже, Бурганның аңаа белеткеп кааны черже дезипти, орта ол дээш, 1260 хүн дургузунда+ сагыш салып кээр ужурлуг турган.

7Дээрге ооң соонда дайын эгеледи: Михаил+ база дээрниң аңаа чагырткан төлээлери улуга удур, а улу бодунуң төлээлери-биле оларга удур демисежип үндү. 8Ынчалза-даа улу күш четпейн барып, бодунуң төлээлери-биле кады дээрге турар черин чидирипти. 9Бүгү делегейни дуурайлаан, эрлик база удурланыкчы+ деп адаткан ол аажок улуг улу, шаандагы чылан+ бодунуң төлээлери-биле кады черже дүжүр октаттырыпты+.

10Мен ынчан дээрден ыыткыр үннү дыңнап кагдым: «Ам камгалал келди. Ам бистиң Бурганывыс Бодунуң хаан күжүн көргүстү! Ам Ооң шилээн Христозу Бодунуң эргезин көргүстү! Бурганывыстың мурнунга туруп алгаш, ха-дуңмавысты хүндүс-даа, дүне-даа буруудадып келген буруудадыкчы+ дээрден дүжүр октаткан-дыр. 11Бистиң ха-дуңмавыс ону Хураганның ханының ачызында алыс шынны херечилээни-биле тиилээн-дир+. Олар өлүрүнден-даа чалданмаан, амы-тынын харамнанмаан-дыр+. 12Ынчангаш өөрүп-байырлаңар, дээрлер база дээрлерниң чурттакчылары!+ А чер биле далай, ат болур силер, чүге дээрге эрлик силерже бадып келген-дир! Ол хөлчок килеңнээн, чүге дээрге ооң үези көңгүс эвээш артканын билир-дир».

13Черже дүжүр октадыпканын билип кааш, улу Оолду божаан херээженни истеп-сүрүп эгелээн. 14Ынчалза-даа херээженге ээн ховуга турар чер белеткеп каан, ынаар ужупсун дээш, аңаа улуг эзирниң ийи чалгынын берген болду+. Орта ону үш чартык чыл дургузунда+ ажаап-карактап, улудан дестирип кээр турган. 15Улу ооң соонда, херээженни чууй шаап аппарзын дээш, аксындан сугну хемгилештир үндүр бүлгүрүптү. 16Ынчалза-даа чер херээженге дузалашты: ол бодунуң аксын ажыткаш, улунуң аксындан аккан сугну ажырыпты. 17Улу херээженге медээжок килеңнээш, ооң артып калган ажы-төлү-биле – Бурганның айтыышкыннарын сагаан, Иисусту шынныы-биле херечилээн улус-биле чаалажыр дээш чорупту+.

13

Ийи араатан

13^1Улу далай эриинге туруп алды[*].

Мен ынчан далайдан үнүп орар араатанны көрүп кагдым. Ол он мыйыстыг болгаш чеди баштыг+, а мыйыстарында он оваадайлыг болду. Ооң баштарында Бурганны дорамчылаан аттар бижээн. 2Мээң көрүп кааным араатан ирбишке дөмей, ооң аспактары адыгныы дег, а аксы арзылаңныы дег чорду+. Улу ол араатанга бодунуң күчүзүн, бодунуң дүжүлгезин база бодунуң аажок улуг эргезин дүжүп берипти+. 3Араатанның бир бажында өлүмнүг балыг-даа бар ышкаш көзүлдү, ынчалза-даа ол балыы экирий берген чорду. Бүгү делегейниң улузу кайгап-харап, араатанны эдерип турду. 4Араатанга бодунуң эргезин дүжүп бергени дээш, кижи бүрүзү улуга мөгейди. Улус араатанга база мөгейип: «Бо араатан-биле кым эннежирил, ооң-биле кым месилдежип шыдаарыл?» – дижип турду.

5Бурганны дорамчылаан, турамык сөстер эдерин+ аңаа чөпшээрээн болду. Ол дөртен ийи ай дургузунда+ чагырар эргени алган. 6Араатан аксын ашкаш, Бурганны, Ооң адын, Ооң чурттаан черин база дээрниң чурттакчыларын одап, каргап эгеледи. 7Бурганның улузу-биле чаалажыр болгаш оларны тиилээр эргени база аңаа берген+. Ол ышкаш янзы-бүрү дылдарлыг аймак, чон база шупту сөөк-языны чагырар эргени аңаа берген. 8Чер кырында чурттаан хамык улус – өртемчейни чаяарының бетинде-ле өргүлге салган Хураганда бар амыдыралдың номунче+ аттарын киир бижээннеринден өскелери, араатанга мөгейдилер.

9Дыңнаар кулаа бар хамык улус дыңназын!+
10Тудуп алгаш баар ужурлуг кижини тудуп алгаш баар+. Хылыштан калыр ужурлуг кижини хылыш шанчып каар[*]. Ынчан Бурганның улузундан шыдамык чорук болгаш бүзүрел негеттинер+.

11Мен оон черден үнүп орар база бир араатанны көрүп кагдым. Ол хураганныы дег ийи мыйыстыг, ынчалза-даа улу ышкаш чугаалаар болду. 12Ол бирги араатанның өмүнээзинден ооңуу ышкаш бүрүн эргени эдилеп, бүгү бо делегейни база ында чурттаан хамык улусту өлүмнүг балыы экирий берген бирги араатанга мөгееринче албадап турду. 13Ийиги араатан өндүр улуг кайгамчык чүүлдерни кылды+: улус көрүп турда, отту безин дээрден бадырып турду+. 14Ийиги араатанга биргизиниң өмүнээзинден кайгамчык чүүлдер кылыр арганы берген турган+. Ынчангаш ол оозу-биле чер кырында чурттаан хамык улусту дуурайлап каапкан. Черниң чурттакчыларынга хылыш-биле өлүмнүг балыглатса-даа, өлбейн барган бирги араатанның дүрзүзүн шуткуурун ийиги араатан дужаады. 15Ийиги араатанга биргизиниң дүрзүзүн тынгарар арганы бээрге, ол дүрзү чугаалаар база аңаа мөгейбээн хамык улусту өлүрүп шиидерин дужаар харыктыг апарды+. 16Ийиги араатан бүгү улусту: улуг, бичии, бай, ядыы, хостуг, кул деп ылгал чокка, оң холунга азы хаваанга таңма бастыртып, демдектедиринче албадай берди. 17Ындыг демдек чок кижи чүнү-даа садып аар азы садар эрге чок турган. А ол демдек дээрге араатанның ады азы ол атты көргүскен сан болур. 18Борта мерген угаан херек. Угаанныг кым-даа болза араатанның санын санап үндүрүп шыдаар, чүге дээрге ол сан кижи амытанның адынга дүгжүр[*] 666 деп сан болур.

14

Хураган болгаш камгалал

14^1Мен оон көөрүмге, Сион дагда Хураган турду+. Хураганның болгаш Ооң Адазының адын хавактарында бижип демдектээн 144 000 кижи+ Хураган-биле кады турар болду. 2Шапкын агым сугнуң коолааны+, диңмирээшкинниң диңмирээни азы хөгжүмчүлерниң чадаганнарга ойнаан аялгазы дег, дээрден дыңналган үннү дыңнап кагдым+. 3Дүжүлгениң баарынга, дөрт дириг амытан болгаш ирейлерниң мурнунга улус чаа ырны ырлажы берди+. Ол ырны чүгле черниң улузундан адыргаш, хостап каан 144 000 кижи өөренип ап шыдаар турган. 4Олар дээрге херээжен кижиге дээп көрбээн+, боттарын арыг хевээр кадагалап арттырып алган улус-тур. Олар дээрге, Хураган кайнаар-даа баар болза, Ону эдерер улус-тур. Оларны бүгү кижи төрелгетенниң иштинден адыргаш, хостап каан; Бурганга база Хураганга өргүп салган баштайгы дүжүт дег улус ол-дур+. 5Оларның аксы меге сөстү кажан-даа этпээн, оларда кемниг, бужар чүү-даа чок+.

Дээрниң үш төлээзи

6Мен оон Бурганның шаары дээрде ужуп чоруур база бир төлээзин көрүп кагдым. Ол төлээ чер кырында чурттаан бүгү улуска: янзы-бүрү дылдарлыг сөөк-язы, аймак-чон бүгүдезинге медеглээр дээни мөңге Буянныг Медээлиг болду. 7Ол ыыткыр мынча диди: «Бургандан коргуп, Ону алдаржыдып мактаңар, чүге дээрге Ооң шииткелиниң үе-шагы келген-дир. Дээрниң, черниң, далайның болгаш суг баштарының Чаяакчызынга мөгейиңер!»

8Дээрниң ол төлээзиниң соондан ийигизи эдерип: «Ол буурады! Өндүр улуг Вавилон буурады! Хамык чоннарны ооң арагазын – ооң самыыралының ажыг арагазын ижеринче албадапкан турган хоорай буурады!+» – деп бар чытты.

9Дээрниң баштайгы ийи төлээзиниң соондан үшкүзү эдерип, ыыткыр мынча деп чорду: «Араатанга азы ооң дүрзүзүнге кажан-бир шагда мөгеер база хаваанга азы холунга ооң таңмазын бастыртып алыр кижи+
10Бурганның килеңиниң дашказынче куткан Ооң хорадаан сагыжының чалаң арагазын ижер+. Ындыг кижини дээрниң ыдыктыг төлээлериниң база Хураганның мурнунга отка кыпкан күгүрге хилинчектээр+. 11Оларны хинчектээн оттуң ыжы кезээ мөңгеде өрү көдүрлүр+, ынчангаш араатанга азы ооң дүрзүзүнге мөгейген база ооң ады-биле демдектеткен улуска хүндүс-даа, дүне-даа амыр-дыш турбас».

12Ийе, Бурганның улузундан – Бурганның айтыышкыннарын сагыыр болгаш Иисуска бүзүрээр бүгү улустан шыдамык чорук негеттинер+.

13Мен ынчан дээрден мынча дээн үннү дыңнап кагдым: «Мону бижип каг: амдан эгелээш, Дээрги-Чаяакчыга бараан болуп тура, өлген улус – амыр-чыргалдыг+. Сүлде мынча деп турар: „Олар ам боттарының аар-берге ажыл-херектеринден дыштанып ап болур, а ажыл-херектери оларны эдерер-дир“».

Черниң ханныг дүжүдү

14Мен оон көөрүмге, мурнумда ак булут тур. Ында кижи амытан оглу ышкаш Кижи+ саадап олур, Ооң бажында алдын оваадай, а холунда чидиг хол кадыыры бар болду. 15Ооң соонда Бурганның өргээзинден дээрниң өске төлээзи үнүп келгеш, булутта саадаан Кижиже: «Хол кадыырын туткаш, кес-ле, чүге дээрге черде дүжүт быжып, ажаалда үези келген-дир» – деп алгырды+. 16Оон булутта саадаан Кижи хол кадыырын черже карбаш кылгаш, черниң дүжүдүн ажаап каапты+.

17Оон Бурганның дээрде өргээзинден өске бир төлээзи үнүп келди. Ол база холунда чидиг хол кадыырлыг болду. 18Ооң соонда өргүл салыр бедигээштен отту чагырар эргелиг база бир төлээ үнүп келди. Ол чидиг хол кадыырлыг төлээге: «Хол кадыырың туткаш, черниң виноград шөлүнде салбактарны кес-ле, чүге дээрге виноград быжа берген-дир» – деп ыыткыр алгырды. 19-20Дээрниң төлээзи хол кадыырын черже карбаш кылгаш, виноградты ажаагаш, ону хоорай даштында чулук сы базар оңгарже октапты. Виноградты, Бурганның өндүр улуг килеңин көргүзүп, сы базып кааптарга+, оортан хемгилештир агып баткан хан аът бажы-биле деңнештир тереңнеп, 1600 стадий[*] черже ага берди.

15

Сөөлгү чеди халап

15^1Мен ооң соонда дээрге база бир өндүр улуг болгаш кайгамчык демдекти көрүп кагдым: чеди халап эдилээн дээрниң чеди төлээзи аңаа көзүлдү+. Ол чеди халап халаптарның сөөлгүлери болду, чүге дээрге Бурганның килеңи ооң-биле төнер чүве-дир.

2Мен оон от-биле холушкан шилдең далайга дөмей бир чүве көрдүм+, а ол ышкаш тиилекчилерни – араатанны, ооң дүрзүзүн база ооң сан-адын тиилээн улусту көрдүм+. Олар Бурганның берген чадаганнарын тудуп алгаш, шилдең далай чанынга туруп алгаш, 3Бурганның чалчазы Моисейниң ырын+ база Хураганның ырын ырлажып турдулар:

«Бүрүн Күчүлүг Дээрги-Бурган-Чаяакчы,

Сээң ажыл-херээң өндүр улуг, кайгамчык-тыр!+

Сээң оруктарың чөптүг болгаш алыс шынныг-дыр, бүгү чоннарның Хааны![*]

4Сенден кортпас кижи бар бе, о, Дээрги-Чаяакчы?+

Сээң адыңны алдаржытпас кижи тыптыр бе? Чүгле Сен ыдыктыг сен!

Хамык чоннар Сеңээ кээп мөгеерлер+,
чүге дээрге Сээң чөптүг ажыл-херээңни шупту улус көрүп турар».

5Мен ооң соонда дээрде Бурганның өргээзиниң – херечилелдиң майгынының – ажыттына бергенин көрүп кагдым+. 6Оон Бурганның өргээзинден сөөлгү чеди халапты эдилээн дээрниң чеди төлээзи үнүп келди. Олар чайынналчак ак арыг лён хеп кедип алган, хөректеринде алдын кожаалар+ куржанган болду. 7Дөрт дириг амытанның бирээзи+ ынчан мөңге дириг Бурганның килеңи долган чеди алдын саваны дээрниң ол төлээлеринге үлеп берди. 8Бурганның өндүр чырыының болгаш күчү-күжүнүң ыжы Ооң өргээзин бүргей апкан+, дээрниң чеди төлээзиниң эккелгени чеди халап төнмээн шаанда, Бурганның өргээзинче кым-даа кирип шыдаваан.

16

Бурганның килеңиниң чеди савазы

16^1Мен оон Бурганның өргээзинден үнген ыыткыр үннү дыңнап кагдым. Үн дээрниң чеди төлээзинге+: «Баргаш, Бурганның килеңи долган чеди саваны черже тө чажыптыңар!» – диди+.

2Бирги төлээ чоруткаш, савазының иштинде бар чүвени черже тө чажыпты. Араатанның таңмазы-биле демдектеткен, ооң дүрзүзүнге мөгейген улус+ коргунчуг болгаш аарышкылыг оюлган балыгларлыг апарды+.

3Ийиги төлээ савазының иштинде бар чүвени далайже тө чажыпты. Суг өлүг кижи ханы дег хан бооп хуула бээрге, далайда амылыг амытан артпады+.

4Үшкү төлээ савазының иштинде бар чүвени хемнер болгаш суг баштарынче тө чажыптарга, олар хан бооп хуула бердилер+. 5Дыңнаарымга, суг дээш харыылаар дээрниң төлээзи мынча деп чугаалады: «Ам бар, черле турган+ Ыдыктыг Бурган, Сээң үндүрген шииткелиң чөптүг-дүр+. 6Чүге дээрге кижилер Сээң улузуңнуң база медээчилериңниң ханын төккен-дир+. Ынчангаш Сен оларга ханны ижиртиптиң+. Олар чогуур кеземчени алды». 7Мен оон өргүл салыр бедигээштен+: «Бүрүн Күчүлүг Дээрги-Бурган-Чаяакчы, Сээң шииткелдериң чөптүг болгаш алыс шынныг-дыр!» – дээн үннү дыңнап кагдым.

8Дөрткү төлээ савазының иштинде бар чүвени хүнче тө чажыпты. Улусту от-биле оя чиртир эргени хүнге берген болду. 9Оларны шыдажыр аргажок от өрттендир чип турду, а олар халаптарны чагырар эргелиг Бурганның адын одап, каргап турдулар. Олар боттарының бачыттарын миннип, Бурганче ээлбедилер база Ооң адын алдаржытпайн бардылар+.

10Бешки төлээ савазының иштинде бар чүвени араатанның дүжүлгезинче+ тө чажыптарга, ооң чагыргазы дүмбейже дүлнү берди+, а улус аарышкыдан дылдарын ызырып турду. 11Олар аарышкызы болгаш балыг-бышкыны дээш, дээрде Бурганны одап, каргап турдулар, ынчалза-даа боттарының бачыттыг оруктарын кагбадылар.

12Алдыгы төлээ савазының иштинде бар чүвени улуг Евфрат хемче+ тө чажыпты. Чөөн чүктен кээр хааннарга орук ажыдып, хемниң суу кадып калды+. 13Мен ынчан бөзүр пагаларга дөмей үш бук көрүп кагдым. Олар улунуң, араатанның болгаш меге медээчиниң+ аксындан үнүп келдилер. 14Ол буктар кайгамчык чүүлдерни кылыптар болдулар+. Олар чер-делегейниң хамык хааннарын эргий кезип, чаалажыры-биле чыып алыр дээш чоруптулар. Ол дээрге Бүрүн Күчүлүг Бурганның өндүр улуг шииткел хүнүнде боор дайын-чаага белеткел-дир.

15«Дыңнаңар, Мен, оор дег, хенертен кээр мен+. Улус мурнунга бужартап, шалдаң үне халып келбес дээш+, хевин белеткеп алган, одуг чыдар кижи амыр-чыргалдыг».

16Буктар хамык хааннарны еврей дылда Армагеддон[*] дээр черже чыып эккелдилер.

17Оон дээрниң чедиги төлээзи савазының иштинде бар чүвени агаарже тө чажыпты. Бурганның өргээзинде[*] дүжүлгеден ыыткыр үн дыңналып: «Боттанган-дыр!» – диди. 18Ынчан чаңныктар кызаңнап, дааш дагжап, диңмирээшкин диңмирээш, коргунчуг чер шимчээшкини болду+. Кижини чаяаган үеден бээр чер ындыг күштүг шимчеп көрбээн!+ Халаптыг-ла чер шимчээшкини! 19Өндүр улуг хоорай үш кезекке чарлы берген база бүгү чурттарның хоорайлары буступ дүшкен. Бурган улуг Вавилон хоорайны бодап келгеш, Бодунуң савазындан килеңиниң арагазын аңаа ижиртипти+. 20Хамык ортулуктар чиде берди, даглар артпады+. 21Дээрден улусче бирээзи-ле бир талант деңзилиг долу[*] дүжерге+, улус долу халавы дээш, Бурганны каргап турду, чүге дээрге ол халап шуут коргунчуг болган.

17

Самыыраан херээжен болгаш араатан

17^1Ооң соонда чеди сава туткан дээрниң чеди төлээзиниң бирээзи+ меңээ чедип келгеш, мынча диди: «Бараалы, мен сеңээ улуг хемнер чанында олурган сурагжаан самыыраан херээженниң канчаар кеземче алырын көргүзүп берейн+. 2Черниң хааннары ооң-биле самыырап турган+, а бо делегейниң улузу ооң самыыралының арагазын эзиртир ижип турган+».

3Мени оон Сүлде башкаргаш, ээн ховуже аппарды+. Мен аңаа кызыл араатан мунуп алган херээженни көрүп кагдым. Ол араатан Бурганны дорамчылаан аттар-биле үпчү бодун шыптынган, чеди баштыг болгаш он мыйыстыг болду+. 4Херээжен кып-кызыл болгаш хүрең-кызыл хааннар кедер хептиг, алдын болгаш үнелиг эртине даш база ак шуру каасталгаларлыг болду. Ол холунда самыыраар чоруунуң бужар-багы болгаш хир-чуду-биле долган алдын савалыг чорду. 5Херээженниң хаваанда: «Өндүр улуг Вавилон, бо делегейниң хамык самыырааннарының база бужар-багының иези» – деп чажыт уткалыг атты бижээн. 6Ол херээжен Бурганның улузунуң база Иисусту херечилеп, Аңаа шынчызы дээш өлүрткен улустуң ханын+ ишкеш, эзирээн болду. Мен ону көргеш, аажок кайгадым.

7«Чүге кайгаарың ол? – деп, дээрниң төлээзи менден айтырды. – Мен сеңээ бо херээженниң база ооң мунганы чеди баштыг, он мыйыстыг араатанның чажыдын чугаалап берейн. 8Сээң көргениң араатан кажан-бир шагда дириг турган, а ам өлүг. Ынчалза-даа ол тамыдан+ ам бир катап туруп кээр, оон ылап шын өлүмүнче чоруптар. Аттарын бо делегейни чаяар бетинде-ле амыдыралдың номунче киир биживээн черниң чурттакчылары араатанче көргеш, кайгап каарлар: ол кажан-бир шагда дириг турган, ам өлүг, ындыг-даа болза, катап чедип кээр. 9Ол бүгүнү билип аар дизе, мерген угаан херек. Чеди баш дээрге херээженниң орары чеди тей-дир, ол ышкаш чеди хаан-дыр. 10Оларның бежи дүжүп калган, бирээзи ам-даа чагырбышаан, өскези ам-даа келбээн, а чедип келгеш, маңаа көңгүс үр эвес үеде турар. 11Кажан-бир шагда дириг турган, а ам өлүг араатан – сески хаан-дыр. Ол баштайгы чеди хаанга хамааржыр база бодунуң өлүмүнче бар чыдар.

12Сээң көрүп турарың он мыйыс дээрге+ ам-даа чагырып эгелевээн он хаан-дыр. Ынчалза-даа оларга араатан-биле кады бир-бир шак чагырар эргени бээр. 13Олар шупту чаңгыс сорулгалыг, а боттарының күжү биле эргезин араатанга бериптерлер. 14Олар Хураган-биле чаалажыр, ынчалза-даа Ол Ооң шилээш, кый деп алганы, Аңаа шынчы улус-биле кады оларны базып каар. Чүге дээрге Ол дээргилерниң Дээргизи+ болгаш хааннарның Хааны-дыр+».

15Дээрниң төлээзи оон меңээ мынча диди: «Самыыраан херээженниң олурар черинде хемнер көрген болгай сен. Ол дээрге янзы-бүрү дылдарлыг аймактар, чоннар, сөөк-язылар-дыр. 16Сээң көргениң он мыйыс болгаш араатан боду самыыраан херээженни көрбестей бээр. Олар ону хоозураткаш, шалдаң-чанагаш кааптарлар, ооң мага-бодун сыырып, от-биле чиртирлер+. 17Бурган демги он хаанның чүректеринге, Ооң сөстери бүтпээн шаанда, чагырар эргезин араатанга бээр деп күзелди тывылдырган. Олар ынчалдыр Ооң күзел-соруун күүседир. 18А сээң көргениң херээжен дээрге чер-делегейниң хааннарын чагырган өндүр улуг хоорай ол-дур».

18

Вавилоннуң буурап дүшкени

18^1Мен ооң соонда Бурганның дээрден бадып орар өске бир төлээзин көрүп кагдым. Ооң эрге-чагыргазы кончуг улуг база ооң өндүр чырыы черни шыва хаяаландыр чырыдыпты+. 2Дээрниң төлээзи ыыткыр алгырды: «Ол буурады! Өндүр улуг Вавилон хоорай буурап дүштү+! Ол ам буктарның, четкерлерниң чурттаар чери, чүүл-бүрү арыг эвес куштарның база араатан аңнарның[*] хоргадалы апарган+. Чүге дээрге бүгү чоннар ооң самыыралының калчаалыг арагазын пактааннар. 3Черниң хааннары ооң-биле кады будалып+, бүгү делегейниң садыгжылары ооң самыын каас-коязындан байып турганнар»+.

4Мен оон дээрден өске үннүң мынча дээнин дыңнап кагдым: «Мээң чонум, ооң бачыдынга киришпес дээш база ооң кеземчезинге таварышпас дээш, ол хоорайдан үнүп чоруңар+. 5Ооң бачыттарының дугайында сураг дээрде чеде берген-дир+, а Бурган ооң хамык кемниг херектерин утпаан-дыр. 6Ооң силерни аажылап келгени дег, аңаа база ындыг хамаарылгалыг болуңар+, ооң кылган херектерин ийи дакпыр аар кылдыр эгидиңер+. Ооң силерге берип турган арагазындан ийи дакпыр ажыг араганы ооң дашказынче кудуп бериңер. 7Ол кайы хире алдарны, каас-коя чуртталганы бодунче хаара тыртып туржук, ынча хөй хилинчекти, ажыг-шүжүгнү аңаа бериңер. Чүге дээрге ол: „Дүжүлгеде кадын ышкаш саадап ор мен! Дулгуяк кадай эвес-тир мен. Кажан-даа ажыг-шүжүг көрбес мен!“ – деп бодунга боду мактанмышаан-дыр+. 8Ындыызы дээш, ону бир-ле хүн эңдерик айыыл-халап: өлүмнүг аарыг-аржык, ыы-сыы болгаш аш-чут таварыыр. Ол отка өрттенип каар+, чүге дээрге ону шиидер Дээрги-Бурган-Чаяакчы күчүлүг-дүр».

9Ооң-биле кады будалып, мага ханып турган черниң хааннары хоорайны хуюктаан өрттүң ыжын көргеш, ооң ажыын ажып, ыглажы бээрлер+. 10Ооң хилинчээн үлежиринден коргуп, ырадыр туруп алгаш: «Кара халап! О, өндүр улуг хоорай, аа халак! О, күчүлүг Вавилон! Чаңгыс шак иштинде Бурган сени кезетти!» – деп халактаарлар.

11Бо делегейниң садыгжылары база ооң ажыын ажып, ыглажырлар, чүге дээрге оларның бараанын ам кым-даа садып албас апаар. 12Ам кым-даа оларның алдынын, мөңгүнүн, үнелиг эртине даштарын база ак шурузун, лён пөстерин, хүрең-кызыл хептерин, торгузун база кып-кызыл пөстерин, ховар ыяжын, чаан азыындан янзы-бүрү кылыгларын, үнелиг ыяжын, хүлерин, демирин база маны дажын, 13чемге каар үнелиг холуксааларын, чаагай чыттыг айдызаар чүүлдерин, арагазын, үзүн, далганын база кызыл-тазын, бода малын, хойларын, аъттарын база тергелерин, кулдарын база улустуң мага-бодун, амы-тынын хереглевестей бээр. 14Садыгжылар Вавилонга: «Сээң аажок эдилексээниң хамык үнелиг чүүлдер ам сенде чок-тур. Хамык эртине-байлааң, каас-кояң эстип чиде берди, сен ам оларны кажан-даа эгидип ап шыдавас сен» – дээрлер.

15Хоорай-биле садыглажып тургаш, ооң ачызында байый берген садыгжылар ооң хилинчээн үлежиринден корткаш, ырадыр туруп аарлар. Олар ооң ажыын ажып, ыглажып, 16мынча дээрлер: «Кара халап! О, өндүр улуг хоорай, аа халак! Ол үнелиг чуга лёндан, хүрең-кызыл база кып-кызыл пөстерден каас-коя хептер кедер, алдындан, үнелиг эртине даштардан база ак шурудан каасталгаларлыг турган. 17Ол хире эртине-байлакты чаңгыс-ла шак иштинде узуткап каапты!»

Шупту корабльдар башкарыкчылары, корабльдарда эжиндирип чоруур улус, далайжылар база далай ачызында амыдырап чоруур шупту улус ырадыр турупкан турду+. 18Олар хоорайны хуюктаан өрттүң ыжын көргеш: «Бо өндүр улуг хоорай-биле өске кандыг хоорай эннежирил?»+ – деп алгыржып турдулар. 19Олар качыгдалдан баштарын доозун-довурак-биле бызап+, ыы-сыызын төп, алгыржып турдулар: «Кара халап! О, өндүр улуг хоорай, аа халак! Далайга эжиндирген хамык улус ооң эртине-байлаа-биле байып чорду. Ол чаңгыс-ла шак иштинде хоозурады».

20Дээрлер, өөрүп-байырлаңар! Бурганның бүгү улузу, элчиннери болгаш медээчилери, өөрүп-байырлаңар! Чүге дээрге силерге кылган хамык бузуду дээш, Бурган ону кезеткен-дир!+

21Ооң соонда дээрниң күчүтен төлээзи хемчээли дээрбе дажы дег улуг дашты көдүргеш, ону далайже киир октапкаш, мынча диди: «Өндүр улуг Вавилон хоорайны база шак ынчаар чылчырылдыр октаптар, ол олчаан ону кым-даа көрбес!+
22Моон соңгаар борта ыраажылар үнү, чадаганнарга ойнаан хөгжүм үнү, лимбилер, трубалар үнү кажан-даа дыңналбас+. Хамык ус-шеверлер борта кажан-даа турбас база дээрбе даштарының даажы кажан-даа дыңналбас. 23Чырыткылар борта кажан-даа чырывас, күдээлер болгаш келиннерниң үннери кажан-даа дыңналбас+. Чүге дээрге сээң садыгжыларың бүгү бо делегейниң дээргилери турган болгаш, бо делегейде бар чоннарны бодуңнуң илби-шидиң-биле дуурайлаан сен+. 24Бурганның медээчилериниң, Аңаа шынчы хамык улустуң база чер кырынга өлүрткен бүгү улустуң ханы дээш буруулуг сен, Вавилон»+.

19

Дээрде чоннуң Бурганны алгап-мактааны

19^1Меңээ ооң соонда дээрде турар мөөң чоннуң үннери ышкаш ыыт-шимээн дыңналды. Олар мынча деп ырлажып турду:

«Бурганны алгап-мактаңар!

Камгалал, алдар болгаш күчү-күш бистиң Бурганывыста!+

2Ооң шииткели шынныг болгаш чөптүг.
Бодунуң самыыралы-биле черни будаан
самыыраан херээженни Ол шиитти.
Бодунуң чалчаларының ханы дээш,
Бурган оон өжээн негеп, кезетти!»+

3Олар база катап ырлажып үндү:

«Аллилуйя!

Өндүр улуг хоорайның ыжы кезээ мөңгеде
ооң кырынче көдүрлүр-даа+!»

4Чээрби дөрт ирей болгаш дөрт дириг амытан ынчан доңгая кээп дүшкеш, дүжүлгеде саадаан Бурганга мөгейдилер+. Олар: «Аминь! Аллилуйя!» – деп кыйгырып турдулар.

Хураганның куда дою

5Оон дүжүлгеден: «Бурганның хамык чалчалары, Ону алдаржыдыңар! Бургандан коргар улуг-биче улус дөгере Ону алдаржыдыңар!» – дээн үн дыңналды+. 6Оон эңдерик улустуң үннеринге, шапкын агым сугнуң коолаанынга+ база диңмирээшкинниң диңмирээринге дөмей ыыт-шимээнни дыңнап кагдым+. Олар мынча деп кыйгырып турду:

«Аллилуйя!

Бистиң Бүрүн Күчүлүг Дээрги-Чаяакчы-Бурганывыс
хааннай берген-дир!+

7Өөрүп-хөглээли, Бурганны алдаржыдаалы!

Хураганның өгленир үези келген-дир.

Ооң душтуу[*] бодун белеткеп алган-дыр+.

8Аңаа арыг ак чайынналчак хепти кедирген-дир». (А ол хеп – Бурганның улузунуң чөптүг-шынныг ажыл-херээ-дир.)+

9Дээрниң төлээзи оон меңээ мынча диди: «Бижи: куда доюнче чалалга алган улус амыр-чыргалдыг». Ол оон аңаа немей: «Бо дээрге Бурганның шынныг сөстери-дир» – диди.

10Мен ооң буттарынче доңгая кээп дүжүп, мөгеер деп чыттым+, ынчалза-даа ол меңээ мынча диди: «Ынчанма, мен база-ла, сен дег, Иисусту шынныы-биле херечилээн акы-дуңмаларың дег, Бурганга бараан бооп чор мен. Бурганга мөгей!» (Иисусту шынныы-биле херечилээри – Бурганның медээчилерин сорук киирер чүве ол-дур.)

Ак аъттың Мунукчузу

11Мен ажыттына берген дээрни+ база ак аътты, ооң мунукчузун көрүп кагдым. Мунукчуну Бүзүрелдиг болгаш Шынныг деп адап каан, чүге дээрге Ол чөптүү-биле шиидип база дайылдажып турар. 12Ооң караа – оттуң чалбыраажы-ла+, а бажында хөй оваадайлар кеткен. Ооң Бодундан өске кым-даа билбес атты Ында бижээн болду+. 13Ол ханче суп, кызыткан шыва тон кеткен, а Ооң адын «Бурганның Сөзү» дээр+. 14Дээрниң ак аъттар мунган база арыг ак чуга хептерлиг аг-шерии Ону эдерип бар чытты. 15Ооң аксындан чидиг хылыш уштунуп орду+. Ол ооң-биле бүгү чоннарны кыргып-хыдыыр. Ол демир мерге-биле оларны башкарар+ болгаш Бүрүн Күчүлүг Бурганның калчаалыг килеңин күүседип, улустуң оңгарга виноградтан арага үндүр сы базары дег, оларны чылча базар+. 16Ооң дөңмээнде болгаш ак хевинде: «Хааннарның Хааны база дээргилерниң Дээргизи+» деп ат бижиттинген болду.

17Мен оон шуут-ла хүн кырында турар дээрниң бир төлээзин көрүп кагдым. Ол шаары дээрде ушкан хамык куштарже ыыткыр алгырды: «Бээрлеңер! Бурганның өндүр улуг доюнче чыглыңар!+
18Хааннарның, шериг баштыңчыларының, бо делегейниң күштүг улузунуң мага-бодун, аъттарның болгаш мунукчуларның мага-бодун, кулдар биле хостугларның, улуглар биле бичелерниң – шупту улустуң мага-бодун хөндеп чиңер!»+

19Мен оон араатанны база черниң хааннарын аг-шерии-биле катай-хаара көрүп кагдым. Олар аъттыг Мунукчу-биле база Ооң аг-шерии-биле чаалажыр дээш, чыглып турдулар+. 20Ынчалза-даа араатанны болгаш ооң өмүнээзинден кайгамчык чүүлдер кылып турган, араатанның таңмазы-биле демдектеттирген база ооң дүрзүзүнге мөгейген улусту дуурайлап келген меге медээчини+ тудуп хоругдап кагды. Араатан биле меге медээчи күгүр кыпкан оттуг хөлче диригге киир октаттырыпканнар+. 21Оларның аг-шерии аъттыг Мунукчунуң аксындан уштунуп органзыг көстүр хылышка+ кыргыдып-хыдыдып алган. Хамык куштар оларның мага-боттарын хөндеп, мага хандыр дойлааннар.

20

Бир муң чыл

20^1Оон Бурганның дээрден бадып орар төлээзин көрүп кагдым. Ол холунда тамының дүлгүүрүн болгаш аар илчирбе тудуп алган болду+. 2Ол төлээ улуну – эрлик база удурланыкчы болур шаандагы чыланны+ – тудуп хоругдааш, ону илчирбе-биле муң чыл дургузунда кинчилеп кагды. 3Дээрниң төлээзи улуну тамыже киир октааш+, үнер черин+ хаггаш, таңмалап кагды. Ынчаар орта демги улу муң чыл төнмээнде, делегейниң чоннарын оон ыңай мегелээр харыы чок апарган. А ооң соонда ону үр эвес үеде хостаар ужурлуг.

4Оон мен хөй дүжүлгелер көрдүм+. Ында саадааннарга шиидер эргени берген болду. Иисусту шынныы-биле херечилээн дээш база Бурганның медээзин суртаалдаан дээш, бажын кестиртип өлген улусту база көрдүм+. Олар араатанга-даа, ооң дүрзүзүнге-даа мөгейбээннер, ооң таңмазын хаваанга-даа, холунга-даа бастыртпааннар+. Оларга амы-тынны катап эгидип берген, ооң соонда олар Христос-биле кады муң чыл иштинде хааннааннар+. 5Өлүглерниң бир дугаар катап дирилгени ол-дур. Арткан өлүг улуска муң чыл төнмээн шаанда, амы-тынны катап эгитпээн. 6Баштайгы катап дирлиишкинге киржир улус амыр-чыргалдыг база Бурганның чонунга хамааржыр; ийиги өлүм оларны чагырар эрге чок+. Олар Бурганның база Христостуң бараалгакчылары болур+, Ооң-биле кады муң чыл дургузунда хааннаарлар.

Эрликтиң бастыртканы

7Бир муң чыл эрткен соонда, эрликти кара-бажыңындан хостаптар. 8Ол чер кырында тоо быдараан Гог биле Магогту+ дуурайлап чоруп каар. Эрлик оларны чаалажыры-биле чыып аар+, олар далай эриинде элезин дег хөй болур. 9Черниң чүк-чүгүнден сөктүп келгеш, олар Бурганның улузунуң турлаан база Ооң ынак хоорайын бүзээлептерлер. Ынчалза-даа дээрден от дүшкеш[*], оларның аг-шериин хуюкталдыр чиптер+. 10Оларны дуурайлаан эрликти, ооң мурнунда араатан биле меге медээчини дег, кыпкан күгүр долган хөлче киир октаптар+. Олар аңаа дүн, хүн дивейн, кезээ мөңгеде хилинчек көөрлер.

Бурганның бо делегейниң чоннарын шииткени

11Мен оон кончуг улуг ак дүжүлгени база ында саадаан Бурганны көрүп кагдым. Ооң түрлүг көрүжүнден дээр биле чер ис чок чиде берген+. 12Мен ынчан дүжүлгениң мурнунда турар улуг, биче өлүг улусту көрүп кагдым. Ажып каан номнар база бар болду. Оон база бир номну – амыдыралдың номун – ажыдып кагды+. Өлүглерни оларның кылган херектерин барымдаалап+, номнарда оларның дугайында бижээнин ёзугаар шииткен. 13Далай аңаа чораан өлүг улусту үндүр чалгыпкан. Өлүм болгаш Тамы боттарының өлүг улузун берипкен+. Оон оларның кижи бүрүзүн черге кылган херектерин барымдаалап шииткен. 14А оон Өлүм биле Тамыны оттуг хөлче киир октапкан. Ол оттуг хөл ийиги өлүм болган. 15Амыдыралдың номунче адын киир биживээн кижи бүрүзүн оттуг хөлче киир октапкан+.

21

Чаа дээр болгаш чаа чер

21^1Мен оон чаа дээрни болгаш чаа черни көрүп кагдым+. Биеэги дээр болгаш биеэги чер чиде берген+, далай база оон ыңай чок болду. 2Мен ыдыктыг хоорайны, чаа Иерусалимни, база көрүп кагдым+. Ол дээрде Бургандан дүжүп орду база душтуу оолга бээри-биле белеткээн душтук кыс дег шиметтинген болду+. 3Дээрде дүжүлгеден ыыткыр үн мынча дээнин дыңнадым: «Бурганның турар чери ам улус аразында доктаап турупкан-дыр. Бурган ам кижилер-биле кады чурттай бээр, Ол ам оларның Бурганы, а олар Ооң чону болур+. 4Бурган кижилерниң караанда чаш бүрүзүн чодуп бээр+. Моон соңгаар өлүм-даа, ыы-сыы-даа, ажыг-шүжүг-даа, аарышкы-даа турбас, чүге дээрге бүгү эрги делегей чиде берген»+.

5Дүжүлгеде саадаан Бурган ынчан меңээ: «Көр! Хамык чүвени чаартып тур мен!» – диди+. Ол ооң соонда: «Ону бижи, ол болза шынныг болгаш бүзүрелдиг сөстер-дир» – деп немеп кагды. 6Ол ооң соонда меңээ мынча диди: «Боттанган-дыр! Мен Альфа болгаш Омега, эгези болгаш төнчүзү-дүр мен+. Кагып-суксаан кижиге амыдырал хайырлаар суг бажындан халаска ижиртир мен+. 7Тиилээн кижи+ бо бүгүнү Менден салгап аар+. Мен – ооң Бурганы, а ол – Мээң оглум болур+. 8А кортуктар, шынчы эвестер, бужартааннар, өлүрүкчүлер, самыырааннар, караң көрнүрлер, дүрзү-бурганга мөгеерлер болгаш хамык мегечилер+ боттарының хуу-салымын күгүр кыпкан оттуг хөлден тып аарлар+. Ийиги өлүм ол-дур+».

Чаа Иерусалим

9Сөөлгү чеди халап-биле долдурган чеди савалыг дээрниң чеди төлээзиниң бирээзи+ меңээ чедип келгеш: «Дуу ынаар бараалы, мен сеңээ Хураганга кадай боор душтукту көргүзейн» – деп чугаалады. 10Сүлде мени башкара берген болгаш, дээрниң төлээзи мени кадыр бедик дагның бажынче аппарды+. Ол меңээ дээрде Бургандан дүжүп орар ыдыктыг хоорай Иерусалимни көргүстү. 11Хоорай Бурганның өндүр чырыы-биле бүргеттинген турган+. Ол өттүр көстүр арыг яшма деп эртине даш ышкаш чырып турду. 12Ону долгандыр он ийи хаалгалыг улуг бедик хана бар, а хаалгалар чанында дээрниң он ийи төлээзи турар. Хаалгаларда Израильдиң он ийи аймааның аттарын бижээн. 13Чүк бүрүзүнде үш-үш: чөөн чүкте – үш, соңгу чүкте – үш, мурнуу чүкте – үш, барыын чүкте – үш хаалга бар+. 14Хоорайның ханаларын он ийи даш тавак кырында туткан база Хураганның он ийи элчининиң аттарын даш санай бижээн+.

15Мээң-биле чугаалажып турган дээрниң төлээзи хоорайны, ооң хаалгаларын болгаш ханазын хемчээринге херек алдын мергелиг болду+. 16Хоорайны дөрбелчинней туткан, а ооң дооразы узунунга кезе дең+. Дээрниң төлээзи мергези-биле ону хемчээрге, ооң узуну 12 000 стадий болду[*]. А дооразы болгаш бедии узунунга кезе дең. 17Дээрниң төлээзи оон хананы хемчээрге, ооң ажыглааны кижи хемчээлин ёзугаар, хана 144 кыры дурту кылын болду. 18Хананы яшма деп эртине даштан, а хоорайның бодун арыы кылагар шил ышкаш алдындан туткан. 19Хоорай ханазының турар даш тавактарын янзы-бүрү үнелиг эртине даштар-биле каастаан+: биргизин – яшма-биле, ийигизин – сапфир-биле, үшкүзүн – халцедон-биле, дөрткүзүн – изумруд-биле, 20бешкизин – оникс-биле, алдыгызын – сердолик-биле, чедигизин – хризолит-биле, сескизин – берилл-биле, тоскузун – топаз-биле, онгузун – хризопраз-биле, он биргизин – гиацинт-биле, он ийигизин – аметист-биле. 21Он ийи хаалга он ийи борбак ак шуру болур: бир хаалганы-ла бир борбак ак шурудан кылган. Хоорайның кудумчуларын арыы кылагар шил ышкаш алдын-биле дөжей салган.

22Хоорайда Бурганның өргээзин көрбедим, чүге дээрге ында Бурганның өргээзи – Бүрүн Күчүлүг Дээрги-Бурган-Чаяакчы биле Хураган олар боттары болур+. 23Хоорайга хүннүң-даа, айның-даа херээ чок, ону Бурганның өндүр чайынналчаа чырыдып турар, а Хураган – ооң чырыткызы-дыр+. 24Бүгү делегейниң чоннары Ооң чырыының адаанга чурттаар база черниң хааннары боттарының бай-байлаан ол хоорайже эккээр+. 25Хоорай хаалгаларын хүндүс кажан-даа хагбас, чүге дээрге дүн орта черле дүшпес+. 26Чоннарның бай-байлаа болгаш эртинелерин ынаар эккээр. 27Хоорайже чүдек-бужар чүү-даа кирбес, ыянчыг чүүлдер үүлгедикчилери азы мегечилер кирбес+, чүгле Хураганда бар амыдыралдың номунда аттарын бижээн улус кирер+.

22

Амыдырал хайырлаар суглуг хем

22^1Дээрниң төлээзи оон меңээ амыдырал хайырлаар суглуг хемни көргүстү. Кристалл дег шилдең арыг хем Бурганның база Хураганның дүжүлгезинден үндүр аккан турган+. 2Ол хем хоорайның улуг кудумчузунуң ортузу-биле агып бадып чытты. Хемниң ийи эриинде амыдыралдың ыяжы үнген+. Ол айда-ла бир катап, чылда он ийи удаа дүжүдүн бээр. Ооң бүрүлерин бүгү чоннарның кадыкшылын эгидеринге хереглээр. 3Бурганның каргыжы четкен чүү-даа чүве ол хоорайга артпас. Аңаа Бурганның болгаш Хураганның дүжүлгези турар. Ооң чалчалары Аңаа бараан болуп тура, 4Ооң арын-шырайын көрүп каар+, Бурганның адын оларның хавактарынга бижээн болур+. 5Моон соңгаар орта дүн дүшпес. Оларга чырыткыларның азы хүн чырыының херээ чок, Дээрги-Бурган-Чаяакчы оларның чырыы боор+, олар кезээ мөңгеде хааннаар.

Иисустуң чедип кээри

6Дээрниң төлээзи меңээ мынча диди: «Бо дээрге шынныг болгаш бүзүрелдиг сөстер-дир. Медээчилерниң угаан-медерелин башкарган Дээрги-Бурган-Чаяакчы удавас болур чүүлдү Ооң чалчаларынга көргүссүн дээш, Бодунуң төлээзин чоруткан»+.

7«Дыңна, Мен удавайн чедип кээр мен!+ Бо номда бижээн, өттүр билип медеглээн сөстерни сагыыр кижи амыр-чыргалдыг»+.

8Ол бүгүнү дыңнап, көрген кижи – Иоанн мен мен. Бүгүдени дыңнап, көрүп дооскаш, ону меңээ көргүскен дээрниң төлээзиниң баарынче доңгая кээп дүжүп, аңаа мөгеер деп бардым+. 9Ынчалза-даа ол меңээ: «Ынчанмайн көр. Мен база сен дег, сээң ха-дуңмаң медээчилер дег, бо номда бижээн сөстерни сагып чоруур хамык улус дег, шак ындыг бараан болган чалча-дыр мен. Меңээ эвес, Бурганга мөгей!» – дээн.

10Ол меңээ чугаалаан чүвезинге немей: «Сен бо номнуң өттүр билип медеглээн сөстерин чажырып, таңмалава+. Ол бүгү боттаныр үе чоокшулаан-дыр+. 11Каржы, бак чүүлдер кылып чоруур кижи оозун уламчылазын, чүдек-бужар улус хирге улам борашсын+. А чөптүг-шынныг чурттап чоруурлар ынчалдыр чурттазыннар-ла. Ыдыктыг улус ыдыктыг хевээр артсын» – дээн.

12«Дыңна! Удавас чедип келгеш, шаңналды Бодум эккээр мен+. Кижи бүрүзүнге ооң кылганын барымдаалап бээр мен+. 13Мен Альфа болгаш Омега, биргизи болгаш сөөлгүзү, эгези болгаш төнчүзү мен+.

14Амыдыралдың ыяжындан чимис чиир база хоорайже хаалга дамчыштыр кирер эрге алыр дээш, идик-хевин аштап-чуп алган улус[*] амыр-чыргалдыг+. 15А хоорай даштынга бужартап будалганнар, караң көрнүрлер, самыырааннар, өлүрүкчүлер, дүрзү-бурганга чүдүүрлер болгаш мегеге ынакшып, ооң аайы-биле кылып турар улус+ артып каарлар.

16Мен, Иисус, бо бүгүнү христиан ниитилелдерге херечилезин дээш, дээрден төлээмни чоруттум. Мен дээрге Давидтиң Дазылы база үре-салгалы мен+, эртенги чырык шолбан мен+.

17Сүлде-даа, душтук кыс-даа+: „Чедип кел!“ – деп чугаалап тур. Ону дыңнап турар кижи база: „Чедип кел!“ – дизин. Суксаан кижи база чедип келзин. Күзээн-не кижи бо халас белекти – амыдырал хайырлаар сугну дозуп алзын»+.

18Иоанн мен бо номнуң өттүр билип медеглээн сөстерин дыңнап турар кижи бүрүзүнге сагындырып тур мен: бо сөстерге бир-ле чүве немээр кижи тыптып келзе+, Бурган олче бо номда бижээн хамык хай-халапты салыптар. 19А бо номнуң өттүр билип медеглээн сөстеринден бир чүве кааптар кижи тыптып келзе, Бурган ооң амыдыралдың ыяжындан чемненир үлүүн-даа[*], бо номда бижээн ыдыктыг хоорайга чурттаар үлүүн-даа казып кааптар.

20Кым бо бүгүнү херечилээнил, Ол: «Ийе, Мен удавас чедип кээр мен» – деп тур.

Аминь! Дээрги Иисус, чедип келем!+

21Дээрги Иисустуң авыралы силер бүгүдеге доктаазын[*].

* 1:4-5 Өске бурунгу сөзүглелдерде «хостады» эвес, а «арыглап чугду» деп бижээн.

* 1:8 Альфа болгаш Омега – грек алфавиттиң баштайгы болгаш сөөлгү үжүктерин айыткаш, эгези болгаш төнчүзү-дүр мен деп оюскан уткалыг чугаалап турары ол (Иса. 44:6; 48:12; Ажыд. 21:6; 22:13 көр).

* 1:10 Дээргиниң хүнүнде – христианнарның Дээрги Иисустуң катап дирилгенин байырлаары улуг-хүн (Аж.-ч. 20:7; 1 Кор. 16:2 көр).

* 2:6, 15 Николаиттер – христианнарга мага-боттары-биле бачыт үүлгедирин чөпшээрээн деп өөредип турган улус бооп чадавас.

* 2:23 Азы: «Иезавелдиң ажы-төлүн».

* 8:13 Өске бурунгу сөзүглелдерде «эзирни» эвес, а «дээрниң төлээзин» деп бижээн.

* 9:11 Аваддон, Аполлион – «Узуткакчы» дээн уткалыг.

* 13:1 Өске бурунгу сөзүглелдерде «Мен далай эриинге туруп алдым» (Иоанн боду дээни ол) деп бижээн.

* 13:10 Өске бурунгу сөзүглелдерде «Улусту тудуп алгаш бар чыдар кижи боду туттуругга баар. Хылыш-биле өлүрүп турар кижи боду хылышка шаштырып аар» деп бижээн (Мф. 26:52 көр).

* 13:18 Азы: «Ол сан кижи төрелгетенни символчудуп көргүзүп турар».

* 14:19-20 1600 стадий – амгы үениң хемчээли-биле 300 километр хире узуну.

* 15:3 Өске бурунгу сөзүглелдерде «Ыдыктыг улустуң Хааны» деп бижээн.

* 16:16 Армагеддон – Мегиддон хоорай дужунда чер (4 Хаан. 9:27; 23:29 көр).

* 16:17 Өске бурунгу сөзүглелдерде «өргээзинде» деп сөске «дээрде турар» деп сөстерни немээн.

* 16:21 Рим күрүне үезинде бир талант дөртен хире килограмм деңзилиг турган.

* 18:2 Өске бурунгу сөзүглелдерде «база араатан аңнарның» деп сөстер таварышпайн турар.

* 19:7 Ооң душтуу – чаа Иерусалим хоорай азы христиан ниитилелди ойзу адааны ол.

* 20:9 Өске бурунгу сөзүглелдерде «Дээрден от дүшкеш» деп сөстерге «Бургандан» деп сөстү немээн.

* 21:16 12 000 стадий – амгы үениң хемчээли-биле 2200 хире километр.

* 22:14 Өске бурунгу сөзүглелдерде «Идик-хевин аштап-чуп алган улус» эвес, а «Ооң айтыышкыннарын сагып турар улус» деп бижээн.

* 22:19 Чамдык эң сөөлзүредир грек болгаш латин сөзүглелдерде «Амыдыралдың ыяжындан чемненир» эвес, а «Амыдыралдың номунга кирер» деп бижээн.

* 22:21 Өске бурунгу сөзүглелдерде бо шүлүк «Аминь» деп сөс-биле төнген.

+ 1:1 Ажыд. 22:6
+ 1:2 Ин. 19:35
+ 1:3 Ажыд. 22:7
+ 1:3 Ажыд. 22:10
+ 1:4-5 Хост. 3:14
+ 1:4-5 Ажыд. 3:1; 4:5; 5:6
+ 1:4-5 Ин. 3:11; 1 Тим. 6:13
+ 1:4-5 Аж.-ч. 26:23; 1 Кор. 15:20; Кол. 1:18
+ 1:4-5 1 Пет. 1:18-19

+ 1:6 Хост. 19:6; 1 Пет. 2:9; Ажыд. 5:10; 20:6

+ 1:6 1 Пет. 4:11; Иуда 1:24-25; Ажыд. 5:13
+ 1:7 Дан. 7:13
+ 1:7 Зах. 12:10
+ 1:9 Мк. 10:39
+ 1:10 Иез. 1:3; Ажыд. 4:2
+ 1:12 Хост. 25:1, 37; Зах. 4:2
+ 1:13 Дан. 7:13; 10:5-6
+ 1:13 Ажыд. 15:6
+ 1:14 Дан. 7:9
+ 1:14 Ажыд. 2:18; 19:12
+ 1:15 Иез. 1:7; Дан. 10:6
+ 1:15 Иез. 1:24; 43:2
+ 1:16 Иса. 49:2; Евр. 4:12; Ажыд. 19:15
+ 1:16 Дан. 8:17; 10:9; Мф. 17:2
+ 1:17 Мф. 28:4

+ 1:17 Иса. 41:4; 44:6; 48:12; Ажыд. 2:8; 22:13

+ 1:18 Рим. 6:9; 14:9
+ 1:18 Ажыд. 9:1; 20:1
+ 2:1 Ажыд. 1:13, 16
+ 2:2 2 Кор. 11:13
+ 2:2 1 Ин. 4:1
+ 2:4 Иер. 2:2

+ 2:7 Мф. 11:15; Мк. 4:9; Лк. 8:8; Ажыд. 3:6, 13, 22; 13:9

+ 2:7 Ажыд. 3:5; 21:7
+ 2:7 Лк. 23:43; 2 Кор. 12:4
+ 2:7 Э. д. 2:9; 3:22; Иез. 28:13; Ажыд. 22:2
+ 2:8 Ажыд. 1:17-18
+ 2:9 Иак. 2:5; 2 Кор. 8:9
+ 2:9 Ажыд. 3:9
+ 2:10 Ажыд. 12:11
+ 2:10 Иак. 1:12; Ажыд. 3:11
+ 2:11 Ажыд. 2:7
+ 2:11 Ажыд. 20:6; 21:8
+ 2:12 Ажыд. 1:16
+ 2:14 Сан. 22:5; 25:1-2; 31:16; 2 Пет. 2:15
+ 2:14 Аж.-ч. 15:29; 1 Кор. 8:10; 10:19
+ 2:15 Ажыд. 2:6
+ 2:16 Иса. 11:4; 2 Фес. 2:8
+ 2:17 Ажыд. 2:7
+ 2:17 Хост. 16:31; Ин. 6:48-50
+ 2:17 Иса. 62:2; 65:15; Ажыд. 3:12; 19:12
+ 2:18 Ажыд. 1:14-15
+ 2:20 3 Хаан. 16:31; 21:25
+ 2:20 Ажыд. 2:14
+ 2:21 2 Пет. 3:9,
+ 2:23 1 Хаан. 16:7; Иер. 11:20; 20:12
+ 2:23 Мф. 16:27
+ 2:25 Ажыд. 3:11
+ 2:26-28 Ыд. ыр. 2:9; Ажыд. 12:5; 19:15
+ 2:26-28 Сан. 24:17; Ажыд. 22:16
+ 2:29 Ажыд. 2:7
+ 3:1 Ажыд. 1:4-5
+ 3:1 Ажыд. 1:16

+ 3:1 Рим. 1:15; Эф. 2:1, 5; Кол. 2:13; 1 Тим. 5:6

+ 3:3 Мф. 24:43-44; 2 Пет. 3:10; 1 Фес. 5:2; Ажыд. 16:15

+ 3:4 Иуда 1:23; Ажыд. 6:11; 7:9
+ 3:4 Мф. 10:11; 22:8; Аж.-ч. 13:46
+ 3:5 Ажыд. 2:7; 21:7

+ 3:5 Хост. 32:32; Ыд. ыр. 55:9; 68:29; Мал. 3:16; Лк. 10:19

+ 3:5 Мф. 10:32
+ 3:6 Ажыд. 2:7
+ 3:7 Иса. 22:22
+ 3:7 Иов 12:14
+ 3:9 Ажыд. 2:9
+ 3:10 2 Пет. 2:9; 1 Кор. 10:13
+ 3:11 Ажыд. 22:7, 12, 20
+ 3:11 Ажыд. 2:25
+ 3:12 Ажыд. 2:7
+ 3:12 3 Хаан. 7:21; Ыд. ыр. 22:6
+ 3:12 Иез. 48:35
+ 3:12 Иса. 62:2; Ажыд. 2:17
+ 3:13 Ажыд. 2:7
+ 3:14 У. ч. 8:22; Кол. 1:15,
+ 3:14 1 Кор. 14:16; 2 Кор. 1:20
+ 3:17 Ос. 12:8; Зах. 11:5; 1 Кор. 4:8
+ 3:17 Ин. 9:39-41
+ 3:18 Ажыд. 16:15
+ 3:19 У. ч. 3:12; Евр. 12:5-6
+ 3:20 Лк. 12:36; Ин. 14:23
+ 3:21 Ин. 16:33
+ 3:21 Ыд. ыр. 109:1; Мк. 16:19
+ 3:21 Мф. 19:28; Лк. 22:30
+ 3:22 Ажыд. 2:7
+ 4:1 Ажыд. 1:10
+ 4:2 Иез. 1:3; Ажыд. 1:10
+ 4:2 3 Хаан. 22:19; Иса. 6:1; Дан. 7:9
+ 4:3 Иез. 1:28
+ 4:4 Ажыд. 3:4
+ 4:5 Ажыд. 8:5; 11:19; 16:18
+ 4:5 Ажыд. 1:4-5
+ 4:5 Зах. 4:2
+ 4:6 Иез. 1:22
+ 4:6 Ажыд. 15:2
+ 4:6 Иез. 1:5; 1:18; 10:12
+ 4:7 Иез. 1:10
+ 4:8 Иса. 6:2; Иез. 1:11
+ 4:8 Иса. 6:3
+ 4:11 Ажыд. 5:12
+ 4:11 Ыд. ыр. 32:9-11
+ 5:1 Иез. 2:9-10

+ 5:1 Иса. 8:16; 29:11; Дан. 12:4; Ажыд. 10:4; 22:10

+ 5:5 Иса. 11:10; Ажыд. 22:16

+ 5:5 Э. д. 49:9

+ 5:6 Иса. 53:7; Ин. 1:29, 36; 1 Пет. 1:19; Аж.-ч. 8:32-33

+ 5:6 Зах. 3:9; 4:10; Ажыд. 1:4-5
+ 5:8 Ыд. ыр. 140:2; Ажыд. 8:3-4
+ 5:9 Ыд. ыр. 32:3; Ажыд. 14:3
+ 5:9 Ажыд. 7:9; 11:9; 14:6
+ 5:9 Ажыд. 14:3-4
+ 5:10 Хост. 19:6; 1 Пет. 2:9; Ажыд. 1:6
+ 5:11 Дан. 7:10; Лк. 2:13
+ 5:12 Ажыд. 4:11
+ 5:13 Ыд. ыр. 144:16; 150:6

+ 5:13 1 Пет. 4:11; Иуда 1:24-25; Ажыд. 1:6; 7:12

+ 5:14 Ажыд. 4:10
+ 6:1 Ажыд. 5:1
+ 6:1 Ажыд. 4:7
+ 6:1 Ажыд. 14:2; 19:6
+ 6:2 Зах. 1:8-10; 6:1-4
+ 6:4 Зах. 1:8; 6:2
+ 6:4 Мк. 13:8
+ 6:6 Ажыд. 7:3

+ 6:8 Лев. 26:22; Ы. х. к. 32:24; Иез. 5:17; 14:21

+ 6:9 Ажыд. 20:4

+ 6:10 Ы. х. к. 32:43; Ыд. ыр. 78:10; 93:3; 118:84; Лк. 18:7; 2 Фес. 1:6; Ажыд. 19:2

+ 6:11 Ажыд. 3:4
+ 6:12 Мк. 13:8; Ажыд. 11:13
+ 6:12 Иса. 50:3; Иоил 2:30
+ 6:13 Иса. 34:4
+ 6:14 Ажыд. 16:20
+ 6:15 Иса. 2:10,
+ 6:16 Ос. 10:8; Лк. 23:30

+ 6:17 Ыд. ыр. 75:8; Иер. 30:7; Иоил 2:11; Мал. 3:2

+ 7:1 Иер. 49:36; Дан. 7:2
+ 7:3 Иез. 9:4; Ажыд. 14:1; 22:4
+ 7:9 Ажыд. 3:4
+ 7:10 Ажыд. 12:10; 19:1
+ 7:11 Ажыд. 4:6
+ 7:12 Ажыд. 5:13-14
+ 7:14 Мф. 24:21
+ 7:14 Зах. 3:4; Евр. 9:14; Ажыд. 19:8; 22:14
+ 7:16 Ыд. ыр. 120:6; Иса. 49:10
+ 7:17 2 Хаан. 5:2; Ыд. ыр. 22:1; Ин. 10:11
+ 7:17 Иса. 25:8; Ажыд. 21:4
+ 8:1 Ажыд. 5:1
+ 8:2 Мф. 18:10-11
+ 8:3 Ам. 9:1

+ 8:3 Хост. 30:7; Сан. 16:46; Ыд. ыр. 140:2; Ажыд. 5:8

+ 8:4 Аж.-ч. 10:4
+ 8:5 Лев. 16:12; Иез. 10:2
+ 8:5 Ажыд. 4:5
+ 8:7 Хост. 9:23-24; Иез. 38:22; Иоил 2:30
+ 8:7 Ам. 7:4
+ 8:8 Иер. 51:25
+ 8:8 Хост. 7:17, 19; Ажыд. 11:6
+ 8:9 Иса. 2:16
+ 8:10 Иса. 14:12; Ажыд. 9:1
+ 8:11 Иер. 9:15; 23:15

+ 8:12 Хост. 10:21-23; Иса. 13:10; Иоил 2:10; 3:15

+ 9:1 Иса. 14:12; Лк. 10:18; Ажыд. 8:10; 12:8-9

+ 9:1 Ажыд. 1:18
+ 9:3 Хост. 10:4
+ 9:4 Ажыд. 7:2-4
+ 9:6 Иов 3:21; Иер. 8:3
+ 9:7 Иоил 2:4
+ 9:7 Дан. 7:8
+ 9:8 Иоил 1:6
+ 9:9 Иоил 2:5
+ 9:12 Ажыд. 11:14
+ 9:13 Хост. 27:2; 30:2
+ 9:14 Ажыд. 16:12
+ 9:15 Зах. 13:8
+ 9:20 1 Кор. 10:20
+ 9:20 Ыд. ыр. 134:15-18; Дан. 5:23
+ 9:21 Ажыд. 21:8; 22:15
+ 10:1 Иез. 1:28; Ажыд. 4:3
+ 10:1 Ажыд. 1:15-16
+ 10:2 Иез. 2:9
+ 10:3 Иоил 3:16; Ам. 1:2

+ 10:4 Иса. 8:16; 29:11; Дан. 8:26; 12:4; Ажыд. 5:1; 22:10

+ 10:7 Ажыд. 11:15
+ 10:9 Ыд. ыр. 118:103
+ 10:9 Иер. 15:16; Иез. 3:1-3
+ 11:1 Иез. 40:3; Ажыд. 21:15
+ 11:2 Иез. 40:17
+ 11:2 Лк. 21:24
+ 11:2 Ажыд. 12:6; 13:5
+ 11:4 Зах. 4:2-3,
+ 11:5 4 Хаан. 1:10; Иер. 5:14
+ 11:6 3 Хаан. 17:1
+ 11:6 Хост. 7:17, 19; Ажыд. 8:8
+ 11:7 Ажыд. 9:1
+ 11:7 Дан. 7:21; 8:24
+ 11:8 Иса. 1:10; 3:9
+ 11:9 Ыд. ыр. 78:2-3
+ 11:11 Э. д. 2:7; Иез. 37:10
+ 11:12 Ажыд. 4:1
+ 11:12 1 Фес. 4:17
+ 11:13 Ажыд. 6:12
+ 11:14 Ажыд. 8:13; 9:12
+ 11:15 Иса. 27:12; Мф. 24:31; Ажыд. 10:7

+ 11:15 Хост. 15:18; Дан. 7:14, 27; Авд. 1:21; Зах. 14:9; Лк. 1:33; 1 Кор. 15:24

+ 11:16 Ажыд. 4:4
+ 11:17 Ажыд. 1:4; 16:5
+ 11:18 Ыд. ыр. 2:1
+ 11:18 Ажыд. 20:12
+ 11:19 Ажыд. 15:5
+ 11:19 Хост. 9:23; Иис. 10:11; Ажыд. 16:21
+ 12:1 Э. д. 37:9
+ 12:3 Дан. 7:7; Ажыд. 13:1; 17:3, 12
+ 12:4 Дан. 8:10
+ 12:5 Ыд. ыр. 2:9; Ажыд. 2:27; 19:15
+ 12:6 Ажыд. 11:3; 13:5
+ 12:7 Дан. 10:13; 12:1; Иуда 1:9
+ 12:9 1 Чыл. 21:1; Иов 1:6; Зах. 3:1
+ 12:9 Э. д. 3:1; Ажыд. 20:2
+ 12:9 Лк. 10:18; Ин. 12:31
+ 12:10 Иов 1:9-11; 2:4-5; Зах. 3:1
+ 12:11 Ажыд. 15:2
+ 12:11 Лк. 14:26; Ин. 12:25; Ажыд. 2:10
+ 12:12 Ыд. ыр. 95:11; Иса. 44:23; 49:13
+ 12:14 Хост. 19:4; Ы. х. к. 32:11
+ 12:14 Дан. 7:25; Ажыд. 13:5
+ 12:17 Э. д. 3:15
+ 13:1 Дан. 7:3; Ажыд. 12:3
+ 13:2 Дан. 7:4-6
+ 13:2 Лк. 4:6
+ 13:5 Дан. 7:8; 11:36
+ 13:5 Дан. 7:25; Ажыд. 11:2; 12:6
+ 13:7 Дан. 7:21; 8:24; Ажыд. 11:7; 12:17
+ 13:8 Ажыд. 3:5
+ 13:9 Ажыд. 2:7
+ 13:10 Иер. 15:2; 43:11
+ 13:10 Ажыд. 14:12

+ 13:13 Ы. х. к. 13:1-3; Мк. 13:22; Ажыд. 16:13; 19:20

+ 13:13 4 Хаан. 1:10; Лк. 9:54
+ 13:14 Мф. 24:24; Мк. 13:22; 2 Фес. 2:9
+ 13:15 Дан. 3:6
+ 14:1 Ыд. ыр. 2:6; 9:12; Евр. 12:22
+ 14:1 Ажыд. 3:12; 7:3-4
+ 14:2 Иез. 1:24; 43:2; Ажыд. 1:15
+ 14:2 Ажыд. 6:1
+ 14:3 Ыд. ыр. 32:3; Ажыд. 5:9
+ 14:4 2 Кор. 11:2
+ 14:4 Иер. 2:3; Иак. 1:18; 2 Фес. 2:13
+ 14:5 Соф. 3:13
+ 14:8 Иса. 21:9; Иер. 51:8; Ажыд. 18:2
+ 14:9 Ажыд. 13:15

+ 14:10 Ыд. ыр. 74:8; Иса. 51:17; Иер. 25:15; Авд. 1:16; Зах. 12:2; Ажыд. 14:10

+ 14:10 Ажыд. 20:10
+ 14:11 Иса. 34:10
+ 14:12 Ажыд. 13:10
+ 14:13 Ажыд. 20:6
+ 14:14 Дан. 7:13; 10:5-6; Ажыд. 1:13
+ 14:15 Иоил 3:13; Мк. 4:29
+ 14:16 Иер. 51:33
+ 14:19-20 Иса. 63:3; Иоил 3:13; Ажыд. 19:15
+ 15:1 Ажыд. 16:1; 17:1; 21:9
+ 15:2 Ажыд. 4:6
+ 15:2 Ажыд. 12:11; 13:17
+ 15:3 Хост. 15:1; Ы. х. к. 31:30
+ 15:3 Ыд. ыр. 91:6
+ 15:4 Иер. 10:7
+ 15:4 Ыд. ыр. 85:9
+ 15:5 Хост. 38:21; Ажыд. 11:19
+ 15:6 Ажыд. 1:13
+ 15:7 Ажыд. 4:6

+ 15:8 Хост. 40:34-35; 3 Хаан. 8:10-11; Иса. 6:4

+ 16:1 Ажыд. 15:1
+ 16:1 Ыд. ыр. 78:6; Иер. 10:25
+ 16:2 Ажыд. 13:16
+ 16:2 Хост. 9:9-11
+ 16:3 Ажыд. 8:8-9
+ 16:4 Хост. 7:17-20
+ 16:5 Ажыд. 1:4; 11:17
+ 16:5 Иер. 12:1
+ 16:6 Мф. 23:35; Ажыд. 18:24
+ 16:6 Иса. 49:26
+ 16:7 Ажыд. 6:9
+ 16:9 Дан. 5:23; Аж.-ч. 12:23
+ 16:10 Ажыд. 13:2
+ 16:10 Хост. 10:21-22
+ 16:12 Ажыд. 9:14
+ 16:12 Иса. 11:15; 44:27
+ 16:13 Ажыд. 12:3; 13:11
+ 16:14 Мк. 13:22; Ажыд. 13:13

+ 16:15 Мф. 24:43-44; 2 Пет. 3:10; 1 Фес. 5:2; Ажыд. 3:3

+ 16:15 Ажыд. 3:18
+ 16:18 Иез. 38:19; Ам. 1:1; Агг. 2:6
+ 16:18 Дан. 12:1; Мк. 13:19
+ 16:19 Ажыд. 14:10
+ 16:20 Ажыд. 6:14

+ 16:21 Хост. 9:23-25; Иис. 10:11; Иса. 30:30; Ажыд. 11:19

+ 17:1 Ажыд. 15:1; 21:9
+ 17:1 Иер. 51:13; Наум 3:4
+ 17:2 Иса. 23:17; Наум 3:4
+ 17:2 Иер. 51:7; Ажыд. 14:8
+ 17:3 Иез. 37:1
+ 17:3 Ажыд. 12:3
+ 17:6 Ажыд. 16:6
+ 17:8 Ажыд. 9:1; 11:7
+ 17:12 Дан. 7:7, 24; Ажыд. 12:3

+ 17:14 Ы. х. к. 10:17; 1 Тим. 6:15; Ажыд. 19:16

+ 17:14 Эзра 7:12; Иез. 26:7; Дан. 2:37
+ 17:16 Иез. 28:18; Ажыд. 18:8
+ 18:1 Иез. 43:2
+ 18:2 Иса. 21:9; Ажыд. 14:8
+ 18:2 Иса. 13:21; 34:11,
+ 18:3 Наум 3:4; Ажыд. 17:2
+ 18:3 Иез. 27:33
+ 18:4 Иса. 48:20; Иер. 50:8; 51:45

+ 18:5 2 Чыл. 28:9; Эзра 9:6; Иер. 51:9; Иона 1:2

+ 18:6 Ыд. ыр. 136:8; Иер. 50:15
+ 18:6 Иер. 16:18
+ 18:7 Иса. 47:7
+ 18:8 Иез. 28:18; Ажыд. 17:16
+ 18:9 Иер. 51:8
+ 18:17 Иез. 27:28-29
+ 18:18 Иез. 27:32
+ 18:19 Иез. 27:30
+ 18:20 Иер. 51:48
+ 18:21 Иер. 51:63-64
+ 18:22 Иса. 14:11; 24:8; Иез. 26:13
+ 18:23 Иер. 7:34; 16:9
+ 18:23 Наум 3:4
+ 18:24 Мф. 23:35; Ажыд. 16:6; 17:6
+ 19:1 Ыд. ыр. 61:12; Ажыд. 7:10

+ 19:2 Ы. х. к. 32:43; 4 Хаан. 9:7; Ажыд. 6:10

+ 19:3 Иса. 34:10; Ажыд. 14:11; 18:9
+ 19:4 Ажыд. 4:4
+ 19:5 Ыд. ыр. 133:1; 134:1
+ 19:6 Иез. 1:24; Ажыд. 1:15
+ 19:6 Ажыд. 6:1
+ 19:6 Ыд. ыр. 92:1
+ 19:7 Мф. 22:2; 25:10; Ажыд. 21:2
+ 19:8 Иса. 61:10; Зах. 3:4; Ажыд. 7:14
+ 19:10 Аж.-ч. 10:25-26; Ажыд. 22:8-9
+ 19:11 Иез. 1:1
+ 19:12 Ажыд. 1:14
+ 19:12 Ажыд. 2:17
+ 19:13 Ин. 1:1
+ 19:15 Иса. 49:2; Ажыд. 1:16
+ 19:15 Ыд. ыр. 2:9; Ажыд. 2:27; 12:5
+ 19:15 Иса. 63:3; Иоил 3:13; Ажыд. 14:19-20
+ 19:16 Ы. х. к. 10:17
+ 19:17 Иер. 12:9; Иез. 39:17-20
+ 19:18 Иез. 39:18-20
+ 19:19 Ажыд. 16:16
+ 19:20 Ажыд. 13:11-15; 16:13
+ 19:20 Дан. 7:11-12
+ 19:21 Иса. 49:2; Ажыд. 1:16
+ 20:1 Ажыд. 9:1
+ 20:2 Э. д. 3:1; Ажыд. 12:9
+ 20:3 Ыд. ыр. 54:24
+ 20:3 Дан. 6:17
+ 20:4 Дан. 7:9; Мф. 19:28
+ 20:4 Ажыд. 6:9
+ 20:4 Ажыд. 13:12-16
+ 20:4 Дан. 7:18
+ 20:6 Ажыд. 2:11; 14:13; 21:8
+ 20:6 Хост. 19:6; Ажыд. 1:6
+ 20:8 Иез. 38:2; 39:1
+ 20:8 Ажыд. 16:14

+ 20:9 4 Хаан. 1:10; Иез. 38:22; 39:6; Ажыд. 11:5

+ 20:10 Ажыд. 19:20
+ 20:11 Ыд. ыр. 101:27
+ 20:12 Хост. 32:32, 33; Дан. 7:10; 12:1
+ 20:12 Мф. 16:27
+ 20:13 Аж.-ч. 24:15
+ 20:15 Мф. 13:42,
+ 21:1 Иса. 65:17; 66:22; 2 Пет. 3:13
+ 21:1 Ажыд. 20:11
+ 21:2 Гал. 4:26; Евр. 12:22
+ 21:2 Иса. 61:10; Ажыд. 19:7
+ 21:3 Лев. 26:11-12; Иез. 37:27
+ 21:4 Иса. 25:8; 65:19; Ажыд. 7:17
+ 21:4 Иса. 35:10; 43:18; 51:11
+ 21:5 Иса. 43:19; 2 Кор. 5:17
+ 21:6 Иса. 44:6; 48:12; Ажыд. 1:6; 22:13
+ 21:6 Иса. 55:1; Ин. 4:10; 7:37
+ 21:7 Ажыд. 2:7; 3:5
+ 21:7 Мф. 25:34
+ 21:7 2 Хаан. 7:14; 2 Кор. 6:18

+ 21:8 1 Кор. 6:9-10; Гал. 5:19-21; Ажыд. 22:15

+ 21:8 Иса. 66:24
+ 21:8 Ажыд. 2:11; 20:6
+ 21:9 Ажыд. 15:1; 17:1
+ 21:10 Иез. 40:2; Ажыд. 17:3
+ 21:11 Хост. 40:34
+ 21:13 Иез. 48:30-34
+ 21:14 Эф. 2:20
+ 21:15 Иез. 40:3; Ажыд. 11:1
+ 21:16 Иез. 48:16

+ 21:19 Хост. 28:17-20; Иса. 54:11-12; Иез. 28:13

+ 21:22 Иса. 8:14; Иез. 11:16
+ 21:23 Иса. 60:19-20; Ажыд. 22:5
+ 21:24 Иса. 60:3
+ 21:25 Иса. 60:11; Зах. 14:7
+ 21:27 Иса. 35:8; 52:1; Иоил 3:17; Наум 1:15
+ 21:27 Ыд. ыр. 117:20
+ 22:1 Иез. 47:1; Зах. 14:8

+ 22:2 Э. д. 2:9; 3:22; Иез. 47:7, 12; Ажыд. 2:7

+ 22:4 Иов 19:26; Ыд. ыр. 16:15; Мф. 5:8; 1 Ин. 3:2; Евр. 12:14

+ 22:4 Ажыд. 7:3-4

+ 22:5 Ыд. ыр. 35:10; Иса. 60:19-20; Ажыд. 21:23

+ 22:6 Ажыд. 1:1
+ 22:7 Ажыд. 3:11
+ 22:7 Ажыд. 1:3
+ 22:8 Ажыд. 19:10
+ 22:10 Дан. 12:4; Ажыд. 10:4
+ 22:10 Ажыд. 1:3
+ 22:11 Дан. 12:10; 2 Тим. 3:13
+ 22:12 Иса. 40:10; 62:11
+ 22:12 Мф. 16:27
+ 22:13 Иса. 44:6; 48:12; Ажыд. 1:8; 21:6
+ 22:14 Ажыд. 7:14

+ 22:15 У. ч. 12:22; 1 Кор. 6:9-10; Гал. 5:19-21; Ажыд. 21:8

+ 22:16 Иса. 11:10; Ажыд. 5:5
+ 22:16 Сан. 24:17; Ажыд. 2:26
+ 22:17 Ажыд. 21:2, 9
+ 22:17 Иса. 55:1; Ин. 7:37; Ажыд. 21:6
+ 22:18 Ы. х. к. 4:2; 12:32; У. ч. 30:6
+ 22:20 1 Кор. 16:22

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=TVN

Тайылбырлыг Словарь

Тайылбырлыг Словарь

1. А

2. Б

3. В

4. Г

5. Д

6. И

7. К

8. Л

9. М

10. Н

11. О

12. Ө

13. П

14. Р

15. С

16. Т

17. У

18. Ү

19. Ф

20. Х

21. Ч

22. Ш

23. Ы

24. Э

Авраам – еврей чоннуң үндезилекчи өгбези, Бурганга бүзүрээриниң үлегер-чижээ. Дээрги-Чаяакчы ооң адын солуваанда, Аврам деп аттыг турган. Дээрги-Чаяакчы ооң-биле тускай чагыг-керээ чарган (Э. д. 12–25 эгелер).

Авырал (орус. благодать) – Бурганның өршээли, ээ көрүүшкүнү, энерели, бүзүрээн кижиге чорудуп бээр күжү.

Ажыдыышкын (грек. апокалипсис, орус. откровение) – Бурганның кандыг-бир кижиге Бодунуң күзел-соруун илередип көргүзери. Бурган ажыдыышкынын янзы-бүрү аргалар-биле кылып турган – чамдыкта кижиге дорту-биле чугаалап, чамдыкта Бодунуң төлээзин чорудуп, а чамдыкта дүш азы онза көстүүшкүн таварыштыр ону көргүзүп турган.

Акталаткан кижи (орус. евнух) – эрте-бурунгу Чоокку Чөөн чүкке оолдарны чамдыкта чазап (азы акталап) каар турган. Шак ынчаар акталаткан эр кижилер хааннарга бо-ла бараан болур, чүге дээрге оларны хаанның кадайларынга хамаарыштыр айыыл чок деп санаар турган.

Аллилуйя – Ыдыктыг ырларда Бурганны алдаржыткан кыйгы. Дорт очулдурарга, «Дээрги-Чаяакчыны мактаңар!» дээн.

Аминь – еврей дылдан дорт очулдурарга, «ылап шын» дээн, колдуунда-ла «ындыг», «ындыг-ла болзунам» дээн уткалыг сөс.

Амыр-дыш хүнү (евр. шаббат) – еврейлерде неделяның чедиги хүнү болур, бүрүнү-биле Бурганга тураскааттынган хүн (Хост. 20:8-11; Ы. х. к. 5:12-15). Ол хүнде иудейлер синагогаже баар ужурлуг. Хүннүң-не кылыр ажылды ол хүн кылыры хоруглуг.

Аптара, ыдыктыг аптара (орус. ковчег завета) – Дээрги-Чаяакчының айтыышкынын ёзугаар израильчилер тускай аптараны кылып каан. Моисей ынаар Он айтыышкын бижээн калбак даштарны суп каан, ынчангаш аптараны «Чагыг-керээниң аптаразы» деп база адап турган. Аптараның халывының кырында ийи херувим дүрзүзүн тургускан. Ол аптараны Ужуражылга майгынының (а ооң соонда Бурганның өргээзиниң) Эң ыдыктыг өрээлинге шыгжаар турган.

Арыг, арыг эвес – ыдыктыг хоойлу ёзугаар (Левит номундан көр) кижиниң мага-бодунуң чамдык байдалдары арыг эвес деп санаттынар (чижээлээрге, кеш аарыы-биле аарыыры, херээжен кижиниң ай демдээн көөрү). Ол ышкаш чамдык дириг амытаннар арыг эвес кылдыр санаттынып турган – оларны чиири база оларның сектеринге дээри хоруглуг. Арыг эвес дириг амытанга, кижиге азы черге дегген кижи арыг эвес апаар турган. Арыг эвес кижиниң Дээрги-Чаяакчыга мөгейген ёзулалдарга киржири хоруглуг.

Асия – Бичии Азияның (амгы Турция күрүнениң кезии) барыын талазында чыдар Римге чагырткан девискээр, Азия дип-биле салчап болбас.

Ашера – Ханаан чүдүлгеде кыс бурган. Хананейлер аңаа мактал-хүндү кылдыр ыдыктыг деп санаары ыяш адагаштар азы ыяштар тургузуп турган.

Бараалгакчы, Бурганның бараалгакчызы (орус. священник) – ыдыктыг бараан болуушкун кылыр, өскээр чугаалаарга, Бурганның ыдыктыг өргээ-майгынынга өргүл кылыр база өске-даа чүдүлге ёзулалдары күүседир хүлээлгелиг кижи. Ооң кол сорулгазы – Бурган биле кижилер аразынга эптештирикчи болуру. Дээрги-Чаяакчы Левийниң аймаан Аңаа бараан болур аймак кылдыр шилип, аңгылаан соонда, Бурганның бараалгакчылары деп атты эдилээр эргени Моисейниң акызы Аароннуң эр хиндиктиг үре-салгалынга берген. Бурганның бараалгакчыларының аразында бирги черде турар, онзагай хүлээлгелерлиг база чон мурнунга улуг хүндүткелдиг бараалгакчыны дээди бараалгакчы деп адап турган. Сөөлзүредир ол дээди иудей Чөвүлелдиң база даргазы апарган. Ол тускай хептиг болур болгаш бодун онзагай арыг, үлегерлиг ап чоруур ужурлуг. Чүгле дээди бараалгакчы Ужуражылга майгынында база Бурганның өргээзинде Эң ыдыктыг өрээлче, чылда чүгле чаңгыс катап, өндүр улуг арыглаашкын хүнүнде кирер эргелиг турган (Лев. 16 эгени көр).

Баштыңнар (орус. старейшины) – Израиль чоннуң төрел бөлүктериниң эрге-чагырга туткан төлээлери. Бурганның бараалгакчылары-биле кады иудейлерниң шажынчы амыдыралын башкарып турганнар, оларның чамдыызы дээди иудей Чөвүлелдиң кежигүннери болур. Баштыңчылар деп адаар улус-биле салчап болбас.

Белдир-ыяш (орус. крест) – херектеннерни хилинчектеп, дорамчылап, бужартадыр дээш, азып шаажылаар адагаш. Рим империязынга эң аар кемниг херек үүлгеткен херектеннерни ийи шавышкак ыяшка хере шаап шаажылаары бүгү шаажылалдарның эң-не каржы болгаш хилинчектиг хевири деп санаттынар. Хөй таварылгаларда шаажылаттырганнарны белдир-ыяшка хол-будундан кадаг-биле чыпшыр кадаар турган. Иисусту белдир-ыяшка хере шаап шаажылаан соонда, ол шаажылал чепсээ Ону дамчып кээр камгалалдың ыдыктыг демдээ болу берген.

Болбаазыраңгай (орус. совершенный) – бүрүн дески, четпес чүүл, тала чок, бүрүнү-биле эки, эң дээди байдалга база эчизинге четкен боору.

Бурган (евр. Элохим, грек. Теос, орус. Бог) – бүгү-ле бар чүвениң Дээрги-Чаяакчызы, бистиң база Чаяакчывыс, амыдыралывыстың үндезин-дөзү.

Буянныг Медээ (грек. Эвангелион) – Иисус Христостуң суртаалдааны Бурганның Чагыргазының дугайында өөрүшкүлүг медээ. Буянныг Медээни христианнар сөөлзүредир Камгалакчы Иисустуң бо делегейге өлүмү болгаш катап дирилгениниң дугайында чугаа деп билип эгелээн. Ынчангаш Христостуң амыдыралы болгаш ажыл-херээниң дугайында тоожаан дөрт номну база Буянныг Медээлер деп адаан.

Ваал – Ханаанның чурттакчыларының мөгейип турган янзы-бүрү бурганнарының ат-дужаалы. Дорт очулдурарга, «ээ» дээн.

Веелзевул – Эрги Чагыг-керээ үезинде Израильди долгандыр чурттаан чоннарның мөгейип турган бурганнарының бирээзи (4 Хаан. 1:3 көр). Иисус Христостуң үезинде еврейлер буктарның чагырыкчызы эрликти ынчаар адап эгелээн.

Галилея хөлү – Израильдиң соңгу чүгүнде чыдар бо хөл Галилея, Геннисарет, а сөөлзүредир рим чагырыкчы Тиверийге тураскааткан Тивериада хөлү деп үш аңгы аттыг. Грек сөзүглелде ол улуг эвес хөлдү колдуунда-ла далай дээр турган. Оон Иордан хем үндүр агып чыдар. Ол хөлдүң чоок-кавызынга хөй чурттакчылыг черлер турган, оларның чурттакчы чону колдуунда балык тудуп амыдырап чораан.

Давид – Христостуң төрүттүнеринге чедир бир муң хире чыл мурнунда израиль чоннуң ийиги хааны. Бурганны алгап-мактаан дыка хөй Ыдыктыг ырларның бижикчизи. Бурган Давидке ооң салгакчылары израиль чонну кезээ мөңгеде хааннаарын аазаан, ынчаарга иудейлер боттарының манап турганы камгалакчы хаан Давидтиң ук-ызыгуурундан төрүттүнер ужурлуг деп санап, ону Давидтиң Оглу деп адаар турган.

Дайынчы терге (орус. колесница) – эрте-бурунгу Чоокку Чөөн чүкке эң күчүлүг дайынчы чепсек-херекселдиң бирээзи кылдыр санадып турган.

Дүрзү-бурган (орус. идол) – еврей чон-биле кожа чурттап чораан чоннар шуткуп-сиилбээн, чуруп каан дүрзүлер кылып алгаш, оларын «бурганнар» деп адап, мөгейип турганнар. Дээрги-Чаяакчыга шынчы эвес иудейлер база чамдыкта ынчалдыр кылып турган.

Дээди иудей Чөвүлел (грек. синедрион) – Иисус Христостуң үезинде иудей чонну башкарып турган дээди даргалар. Дээди Чөвүлелдиң кежигүннеринге Бурганның дээди бараалгакчылары, чоннуң баштыңнары база ном-хоойлу тайылбырлакчылары хамааржып болур турган.

Дээрги-Чаяакчы (евр. Яхве, грек. Кириос, орус. Господь) – Эрги Чагыг-керээде ол ат-дужаал Яхве (Иегова) деп аттың очулгазы, Бурганның ыдыктыг ады болур. Бурган Моисейни израиль чонну Египеттен үндүре берзин дээш чорудуп тура, Бодун ол ат-биле адаан. Шак ол ыдыктыг атты душ бооп бужартадырындан сезингеш, иудейлер Христостуң төрүттүнеринге чедир үеде-ле Ыдыктыг Бижилгелерни номчуп тургаш, ол атты ыыткыр чугаалавайн, ооң орнунга «адонай» азы «дээрги» деп турганнар.

Дээрниң төлээзи, Бурганның төлээзи (грек. ангелос) – дорт очулдурарга, «айбычы» дээн уткалыг сөс. Бурганга бараан болуп турар, дээр уктуг, угаан-сарыылдыг, онзагай амытаннар. Бурган оларны дамчыштыр бүгү чүвени башкарып, кижилерге база чоннарга дузалажып турар.

Иордан хем – Израильдиң кол хеми. Ол соңгу чүкте Галилея хөлүнден агып үнгеш, мурнуу чүкте Өлүг далайже агып кирген. Иордан он ийи израиль аймактың эрте-бурунгу черлерин ийи чарып турар – ооң барыын талазынга тос аймак, чөөн талазынга ийи аймак ээлээн черлерлиг турган, а Манассияның аймаа – хемниң ол-бо чарыынга чер ээлеп чурттап турган.

Кижи амытан Оглу (орус. Сын Человеческий) – Иисустуң Бодунга хамаарыштыр ажыглап келген бо ады Ону ёзулуг кижи кылдыр көргүспүшаан, Бурганның медээчилериниң чугаалап келгени Камгалакчы база ол-дур дээрзин онзалап демдеглеп турар. Эрги Чагыг-керээде Даниил медээчи «кижи амытан оглу ышкаш бир-ле Кижи» бүгү өртемчейниң чагырыкчызы болурун чугаалаан.

Кул-кадай (орус. наложница) – Эрте-бурунгу Чоокку Чөөн чүкке эр кижи элээн каш херээженни бодунга кадай кылдыр ап, а ол ышкаш бодунуң кул херээженнерин кадай кылдыр ап болур турган. Ынчалза-даа кул-кадайлары ээзиниң хостуг төрүттүнген кадайлары ышкаш эргелерлиг болбас ужурлуг. Бир эвес ээниң хостуг кадайының ажы-төлү чок болза, ол ашаанга бодунуң чалчазын кул-кадай кылдыр берип болур турган. Ындыг таварылгада чалчадан төрүттүнген ажы-төл ээ херээженниң ажы-төлү ышкаш бооп, хоойлу-дүрүм ёзугаар салгакчылар болур.

Кыртыжап демдектээри (орус. обрезание) – эр хиндиктиг улустуң Бурганга тураскааттынганын херечилээр иудей ёзулал. Төрүттүнгенинден бээр сески хүнүнде оолдарның дотааның кыдыкы кежин демдектеп, кыртыжай кезер. Бо ёзулал Авраам биле Бурганның аразында керээниң демдээ бооп, ол үеден бээр Авраамның үре-салгалының аразында нептерээн.

Левиттер – Левийниң үре-салгалы. Левий болза Иаковтуң он ийи оглунуң бирээзи база израиль чоннуң өндүр улуг өгбелериниң бирээзи болур. Левиттер үш төрел бөлүкке: Гирсоннуң, Кохаттың болгаш Мерариниң салгакчыларынга чарлыр. Бурган левит Аароннуң үре-салгалын Бодунуң бараалгакчылары кылдыр, а өске левиттерни ыдыктыг өргээ-майгынга ажылдап, бараалгакчыларга дузалаар кылдыр шилип алган.

Медээчи, Бурганның медээчизи (орус. пророк) – Бурганның күзел-соруун чонга медеглээр ужурлуг, Ооң тускай кыйгырткан кижизи. Бурган Бодунуң сөзүн медээчилерни дамчыштыр улуска чугаалап турган. Чамдык медээчилерниң сөстери номнар кылдыр бижиттинген болгаш Эрги Чагыг-керээниң элээн улуг кезиин тургузуп турар.

Моав – Израильдиң мурнуу-чөөн чүгүнге чурттап чораан, дүрзү-бурганнарга мөгеер моав чон Лот биле ооң улуг уруунуң хан холужуушкуннуг харылзаазындан тывылган (Э. д. 19:30-38). Израиль чоннуң Ханаанче чоокшулап келгениниң эгезинде-ле, моавтар биле израильчилерниң аразынга өжээннешкек чорук тургустунган. Ол өжээннежиишкин ужун израиль чонга моавтарны бодунуң ниитилелинче хүлээп аарын хоруп каан (Ы. х. к. 23:3). Руфь дугайында номда ол дүрүмнү чымчатканы илдең тускай таварылга бар.

Моисей – израиль чоннуң Египетке төрүттүнген өндүр улуг медээчизи, баштыңчызы болгаш хоойлу-дүрүм тургузукчузу. Моисей Бурганның айтыышкыны-биле еврей чонну Египетке туттуруушкундан үндүрген. Иудей чаңчыл ёзугаар «Беш ном» азы «Моисейниң хоойлузу» ооң бижээн номнары болур.

Мөргүл, мөргүүрү (орус. молитва) – ол дээрге кижиниң Бурган-биле чугаазы азы харылзажылгазы-дыр. Мөргүп тура, кижи Бурганны алдаржыдар, Аңаа өөрүп четтирер, бодунуң бачыттарын миннир, Оон дуза дилээр болгаш оон-даа өске.

Негев – Палестинаның мурнуу чүгүнде (Иуданың аймааның черинде) ээн кургаг ховунуң ады.

Ном-хоойлу тайылбырлакчызы (орус. книжник, законник) – бодун Бурганның хоойлузун (Ыдыктыг Бижилгелерни) шинчилээринге, тайылбырлаарынга база чара бижииринге бараан болдурган эртемден еврейлерни ынча дээр турган. Ном-хоойлу тайылбырлакчызы Эзра Вавилонга туттуруушкундан ээп келген соонда, иудейлерге Дээрги-Чаяакчыга шын мөгейигже эглиринге дузалаан кижилерниң бирээзи турган. Ном-хоойлу тайылбырлакчыларының элээн хөйү дээди иудей Чөвүлелдиң кежигүннери болуп, чоннуң эң чугула херектерин шиитпирлеп турган.

Он-хоорай (грек. Декаполис, орус. Десятиградие) – Иисус Христостуң үезинде Галилея хөлүнүң чөөн талазында турар эң чугула он хоорайның эвилели база ол кезек девискээрниң ады. Он-хоорайның чурттакчыларының хөй кезии дүрзү-бурганнарга чүдүүр улус турган.

Өргүл – еврейлер Бурганга колдуунда-ла мал-маганны, куштарны азы үнүш-дүжүттү эккеп өргүп турган. Өргүлдүң кол хевирлери Левит деп номда тодараттынып бижиттинген:

– бүрүн өрттедир өргүл – ооң кандыг-даа кезиин чип болбас турган, а өске өргүлдерни кезии-биле азы бүрүнү-биле эккеп салган кижи азы Бурганның бараалгакчызы чиир турган;

– далган-тараа өргүлү – ону янзы-бүрү быжырган хевирлерлиг кылдыр база оливка үзү-биле холаан кылдыр эккеп болур турган;

– эп-найырал өргүлү – ону Бурганның ачы-буяны дээш, Аңаа өөрүп четтириишкин илередири-биле эккеп турган;

– бачыт дээш өргүл – чоннуң аңгы-аңгы бөлүктеринден улуска боттарының бачыттары дээш өргүлдү бай-шыдалын барымдаалап, дөмей эвес хемчээлдиг кылдыр эккээрин чөпшээрээн турган;

– кем-буруу дээш өргүл – ооң-биле Бурганга азы өске-бир кижиге бодунуң кем-буруузу-биле чедирген когаралының орнун тургузары чугула турган.

Өргүлдүң өске хевирлери база турган, чижээлээрге, хүннээшкин өргүлү, сактыышкын өргүлү болгаш о.ө.

Өргүл салыр бедигээш (орус. жертвенник) – даштан кылган онзагай тудуг аймаа, аңаа еврейлер Бурганга өргүлдү (колдуунда-ла мал-маганны, куштарны азы үнүш-дүжүттү) өрттедип турган. Соломон хаанның үезинден эгелээш, Бурганга өргүл салыр дың чаңгыс чер Ооң Иерусалимде өргээзинге турган.

Өргээ, Бурганның өргээзи (орус. храм) – Бурганга бараан болуушкуннуң ыдыктыг оран-савазы. Соломон хаан Бурганның өргээзин Иерусалимге тудуп тургускан соонда, ол оран-сава Ужуражылга майгынының орнун ээлей бергеш, Израильде Бурганга бараан болуп, мөгеер болгаш өргүл кылыр чаңгыс-ла төп чер апарган. Аңаа Бурганның бараалгакчылары чүдүлге ёзулалдарын күүседип база Бурганга өргүлдү кылып турган. Соломоннуң туттуруп кааны Бурганның өргээзин бистиң эрага чедир 586 чылда вавилон аг-шериг үрегдеп каан. Бурганның ийиги өргээзин бистиң эрага чедир VI чүс чылдың төнчүзүнде туттуруушкундан хосталгаш, ээп чанып келген еврейлер туткан, оларны Давид хаанның Зоровавел дээр салгакчызы удуртуп, Аггей болгаш Захария медээчилер деткип турган. А хөй чылдар эрткенде, Ирод хаан Бурганның өргээзиниң девискээрин эде тургузуп база алгыдып каан. Ол өргээни бистиң эраның 70 чылында рим аг-шериг шуут үреп-бузуп каан.

Өске чоннар улузу (орус. язычники) – иудейлерниң билиишкини-биле Бурганның шилип алган чонунга хамаарышпас, олардан аңгы шажын-чүдүлгелиг улусту ынча дээр. Иудейлер оларны арыг эвес кылдыр санап, аралажып харылзашпазын кызып турган.

Понтий Пилат – Иудеяның Римден томуйлаан тус чер чагырыкчызы, ону б.э. 26 чылында император Тиверий олурткан. Ол Иудеяда рим аг-шеригни башкарып, Бурганның дээди бараалгакчыларын томуйлап база чугула шииткел айтырыгларын шиитпирлеп турган. Еврей төөгүчүлерниң херечилеп турары-биле, Пилат каржы-дошкун, туразы улуг кижи чораан, ол еврейлер болгаш самарийжилерге хөй хораны чедирген.

Прозелит – дүрзү-бурганнарга чүдүп чорааш, ооң соонда иудей чүдүлгени бүрүнү-биле хүлээп алгаш, кыртыжап демдектеттирип алган кижи.

Рефа улус – Ханаанга израильчилер кээр бетинде чурттап чораан кайгамчык улуг-шыырак мага-боттуг аймак-чон.

Саддукейлер – Иисус Христостуң үезинде иудейлерниң фарисейлерге удурланышкак шажынчы болгаш политиктиг бөлүү. Олар өлгеннерниң катап дирлиринге бүзүревес база Ыдыктыг Бижилге кылдыр чүгле Моисейниң Беш номун хүлээп көөр. Дыка хөй саддукейлер Бурганның бараалгакчылары турган болгаш, оларның ызыгууртан, бай-шыырак кижилер аразынга салдары улуг турган.

Самария чурттуглар азы самарийжилер – Палестинаның ортаа кезиинде, Иудеяның соңгу талазында, а Галилеяның мурнуу талазында чыдар черниң чурттакчылары. Самария чурттуглар чоорту дүрзү-бурганнарга чүдүүрүнден ойталап, Бурганга бүзүрей бергеш, Моисейниң хоойлузун сагып келгеннер (4 Хаан. 17 эгени көр). Самарияда чурттаан, еврей ук-ызыгуурлуг-даа болза, өске сөөк-язылар-биле холужа берген чон-биле иудейлер көрүшпес, өжээннежир чораан.

Синагога – иудейлерниң Бурганга мөгеери-биле база ыдыктыг хоойлуну өөренири-биле чыглыр чери.

Синай даг – Египеттен чөөн чүкте Синай чартык ортулукта турар даг. Ол дагга Дээрги-Чаяакчы Моисейге көстүп келгеш, израиль чонга Бодунуң хоойлузун берген. Ол дагны Хорив деп база адаар турган.

Сион – Иерусалим хоорайда Бурганның өргээзи турган дагның ады. Бурган шак ол черни иудейлер Аңаа мөгейзин дээш шилип алган. Иерусалим хоорайны Библияда чамдыкта «Сион-кыс» деп ойзу адап турар.

Соломон – Давид хаанның салгакчызы, бистиң эрага чедир Х чүс чыл үезинде хааннап чораан. Ол болза Бурганның аңаа хайырлааны өндүр улуг мерген угаан биле байлакшылы дээш, Чоокку Чөөн чүкке алдаржаан кижи турган.

Сугга суктурары (грек. баптисмос, орус. крещение) – бо ёзулалды эртип турар кижини сугже хензиг өйде шымындыр сугар. Сугга суктуруп, ыдыктаар ёзулалды эрткен кижиниң үндезини-биле чаартынып, чаа амыдыралче катап төрүттүнериниң база бачыттан ойталааш, Бурганче эглип кээриниң символ-демдээ. Сөөлзүредир Иисус Христостуң өлүмүнге база катап дирилгенинге бүзүрелдиң символу апарган.

Сүлде, Ыдыктыг Сүлде (орус. Дух Святой) – Бурганның Сүлдези; Иисустуң дилээнин ёзугаар Бурган Ададан бадып кээп турар, алыс шынны көргүзер Сүлде; Аргалакчы болгаш Болчукчувус.

Тамы (орус. ад, преисподняя) – бурунгу иудей чүдүлге ёзугаар бүгү өлген кижилерниң турар чери; өлүглер ораны; алдыы оран. Иисус Христостуң үезинде иудейлер тамыны чүгле бачыттыг кижилерниң кеземче эртер чери кылдыр санаар турган.

Угаадыглыг чугаа (орус. притча) – долгандыр турар амыдыралга ийикпе, азы төөгүге үндезилей алдынган, мөзү-шынар азы угаан-сарыыл талазы-биле кандыг-бир өөредиг, угаадыг сиңген чугааны азы үлегер домакты ынча дээр. Угаадыглыг чугаалар кандыг-бир чүүлдү болганчок-ла ойзу чугаалап турар.

Ужуражылга майгыны, ыдыктыг майгын (орус. скиния) – израиль чон Египеттен үнүп келген соонда, Дээрги-Чаяакчы Моисейге онзагай майгынны тигерин дужааган. Ол майгынга Бурган Моисей-биле база Бодунуң бараалгакчылары – бүгү израиль чонну Ооң-биле эптештирер төлээлекчилер-биле ужуражып турган. Майгын боду Ыдыктыг болгаш Эң ыдыктыг деп ийи өрээлдиг болур. Ыдыктыг өрээлде Бурганга хүннүң-не мөгееринге ажыглаар херекселдер турар. Ынаар чүгле бараалгакчылар кирип болур эргелиг. Эң ыдыктыг өрээлде ыдыктыг аптара турар. Ынаар чүгле Бурганның дээди бараалгакчызы чылда чаңгыс катап, бүгү чонну бачыттан арыглаар ёзулалды кылыр дээш, кирип болур. Майгынны долгандыр херим турган, ооң иштинче левиттер база кирип болур. Соломон хаанның үезинде Иерусалимде даштан туткан турум өргээ Ужуражылга майгынын солаан.

Үе – Библияның үелеринде хүндүскү үени он ийи шакка чарып турган. Ол шактарны хүн үнгенинден эгелеп санаар (амгы үе санаашкынын ёзугаар эртенгиниң алды хире шактан). Ынчангаш эртенгиниң 9 шак дээрге хүн үнгенден бээр үшкү шак, 12 шак – алдыгы шак, а дүштекиниң 15 шак – тоску шак болур. Ындыг-даа болза, иудейлер хонуктуң эгезин хүн ашканындан (азы хүн үнериниң бетинде кежээден) эгелеп санап турган. А римчилер хонук дүн ортузунда эгелээр деп санап турган.

Фарисейлер – Иудеяга Иисус Христостуң үезинде турган чугула салдарлыг шажынчы бөлүктүң кежигүннери. Фарисейлер боттарын ыдыктыг хоойлуну база иудей ёзу-чаңчылдарны шыңгыы сагып чоруур бис деп чарлап чорааннар. Оларның хөй кезии бай-шыдалдыг улус турган.

Хаарган далганнар байырлалы (орус. праздник опресноков) – Хосталыышкын байырлалының соонда дораан эгелээр, чеди хонук дургузунда уламчылаар байырлал. Далганын хөөдүп четтикпээн еврей чоннуң дүвү-далаш-биле Египеттен дескениниң сактыышкыны кылдыр (Хост. 12 эгени көр) ол чеди хонук дургузунда ажыткы-биле хөөтпейн хаарган далганнар чиир турган.

Ханаан – Чер ортузу далайның чөөн эрииниң чоогунда чер. Ооң девискээринче амгы үедеги Израиль болгаш чамдык кожа күрүнелер кирип турган. Ханаанның чурттакчыларын хананейлер дээр. Эге дөс деп ном ёзугаар, хананейлер Нойнуң уйнуу Хаамдан укталган.

Херувим – чалгынныг, күштүг, дээр уктуг амытан; Бурганның бараан болукчузу. Херувим дүрзүлери ыдыктыг аптараның кырынга-даа, Соломоннуң тутканы өргээ иштинге-даа турган.

Хоойлу, ыдыктыг хоойлу (евр. Тора, орус. закон) – Моисейниң хоойлузун, өскээр чугаалаарга, Синай дагга Моисейге Бурганның бергени, Аңаа бараан болур талазы-биле чурумчуткан хоойлу-дүрүмнер база мөзү-шынарга хамааржыр дүрүм-сагылгалар, хамааты эргелер чыындызын ынча дээр.

Хорив – Синай дагның өске ады.

Хосталыышкын байырлалы (евр. песах, грек. пасха) – израильчилерниң өгбелериниң туттуругга турганы Египеттен адырлып үнгенин демдеглээн байырлал. Ол байырлал кээрге, иудейлер Бурганның айтыышкынын күүседип, анай азы хураган дөгергеш, ооң ханы-биле хаалгазын демдектээш, кежээки чемин чиир турганнар.

Христос (орус. помазанник, Мессия) – еврей база грек дылдан дорт очулдурарга, «Чагдырган» дээн ат. Бурунгу Израильге хаанны дүжүлгеге олуртурда, ыдыктаан оливка үзү-биле бажын чаар ёзулал турган. Иисусту Бурган дүжүлгеге «чаап олурткан», ынчангаш Ол Израильдиң манааны, Ооң кээрин медээчилерниң баш удур чугаалааны Мессия азы Христос болур.

Чагыг-керээ (орус. Завет) – Бурган биле кижилерниң аразында, хаан биле ооң албатыларының аразында керээ дег, ийи таланы хүлээндирип турар дугуржулга. Библияда элээн каш ындыг керээни тодарадып бижип турар, чижээлээрге, Ной азы Авраам дугайында чугааларда. Библияның бирги кезээн христианнар Бурганның израиль чон-биле Моисейни дамчыштыр чарган керээзи дээш «Эрги Чагыг-керээ» деп адап турар. А ийиги кезээн «Чаа Чагыг-керээ» деп адаар, чүге дээрге Иисус Христостуң өлүмү болгаш катап дирлиишкини бүгү улуска Бурган-биле чаа, Моисейниң хоойлузунга үндезилевээн керээ чарар арганы берип турар.

Чууза – хааннар болгаш өске-даа дээди дүжүметтер олуруп чоруур онзагай ыяш терге. Дайынчы тергеге дөмей-даа болза, дайын үезинде ажыглавас турган.

Шефела – Палестинада Иуданың аймаанга хамааржыр девискээр. Ол девискээр Чер ортузу далайның чоогунда оргулааш биле Иуданың дагларының аразынга турган. Шефела көдээ ажыл-агый чорударынга таарымчалыг чавыс тейлери-биле тодараттынар.

Шээрленири азы шээрлениишкин (орус. пост) – мөргүлдүң дээштиин күштелдирер дээш база аажок күштүг качыгдалды Бурганга көргүзер дээш, элээн үе дургузунда аъш-чем чиирин шеглээри.

Ыдыктыг ыр (грек. псалмос) – Бурганны алдаржыткан ырылар. Оларның иштики утказы алгыш-йөрээл база мөргүл хевирлиг болур. Ыдыктыг ырларның номунче 150 ыр кирген, оларның дыка хөйүн Давид хаан чогааткан бооп турар. Чаа Чагыг-керээниң чогаадыкчылары хөй-ле Ыдыктыг ырларны Христостуң бо делегейже чедип кээриниң дугайында өттүр билген медеглелдер кылдыр санап турганнар.

Элчин (грек. апостолос) – Бурганның мурнундан бүрүн эргелиг төлээ. Иисус Христоска бараан болуру-биле кыйгырткан кижи. Иисус Бодунуң эң баштайгы өөреникчилериниң аразындан он ийи кижиге ол атты берген. Сөөлзүредир өске-даа элчиннер тыптып келген, чижээлээрге, Матфий болгаш Павел.

Эрлик (евр. сатан, грек. диаболос, орус. дьявол) – «буруудадыкчы» азы «удурланыкчы» дээн уткалыг сөс. Бурганның удурланыкчызын, кижилерниң күткүкчүзүн, каржы буктарның эң кол баштыңчызын ынча деп адаар. Ооң чамдык өске аттары – веелзевул, бузуттуг.

Библейжи эге хемчеглер таблицазы

Бо таблицаның медээлери амгы үедеги археологияның тывыштарын илередип турар. Ындыг-даа болза, эрте-бурунгу делегейге деңзиниң, узунунуң болгаш ишкириниң эге хемчеглери бүрүнү-биле чаңгыс аай турбаанын база тус черде хүлээп көрдүнгенинден болганчок-ла хамааржыр турганын бодап көөр херек. Ынчангаш шак бо амгы үениң дең үнелиг хемчеглерин чүгле чижеглээн кылдыр көрзе чогуур. Сөзүглелде ол эрте-бурунгу эге хемчеглерни бичежек куруг төгерик-биле демдеглээн (чижээ, °эфа).

ДЕҢЗИ

1. гера   550 мг
2. бека (= 10 гера)   5,5 г
3. шекел (= 2 бека)   11 г
4. мина (= 50 шекел)   550 г
5. талант (= 60 мина)   33 кг

УЗУНУ

1. карыш (= 11-12 илиг)   0,22 м
2. кыры (= 2 карыш)   0,45 м
3. стадий   185 м

КУРГАГ ТӨКТҮҮЧЕЛ ЧҮҮЛДҮҢ ИШКИРИ

1. гомор (= 1/10 эфа)   2,2 л
2. са (= 1/3 эфа)   7,3 л
3. эфа (= 3 са, 10 гомор)   22 л
4. хомер / кор (= 10 эфа)   220 л

СУУК ЧҮҮЛДҮҢ ИШКИРИ

1. лог   0,3 л
2. гин (= 12 лог)   3,5 л
3. бат (= 6 гин)   22 л
4. хомер / кор (= 10 бат)   220 л

Карталар

Карталар

1. Эрте-бурунгу Чөөн Чүк

2. Египет Болгаш Синай

3. Израиль Аймактарның Ээлел Черлери

4. Саул, Давид Болгаш Соломонга Чагырткан Черлер

5. Израиль Болгаш Иудея Күрүнелер

6. Иисус Христостуң Үезинде Рим Империя

7. Эрте-бурунгу Палестинаның Чер Кырының Тургузуу

8. Иисус Христостуң Үезинде Палестина

9. Иисус Христостуң Үезинде Иерусалим

10. Иисус Христостуң Үезинде Иерусалимде Бурганның Өргээзи

11. Павел Элчинниң Бирги Аян-чоруу

12. Павел Злчинниң Ийиги Аян-чоруу

13. Павел Элчинниң Үшкү Аян-чоруу

14. Павел Элчинниң Дөрткү Аян-чоруу

ЭРТЕ-БУРУНГУ ЧӨӨН ЧҮК

ЕГИПЕТ БОЛГАШ СИНАЙ

ИЗРАИЛЬ АЙМАКТАРНЫҢ ЭЭЛЕЛ ЧЕРЛЕРИ

САУЛ, ДАВИД БОЛГАШ СОЛОМОНГА ЧАГЫРТКАН ЧЕРЛЕР

ИЗРАИЛЬ БОЛГАШ ИУДЕЯ КҮРҮНЕЛЕР

ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ РИМ ИМПЕРИЯ

ЭРТЕ-БУРУНГУ ПАЛЕСТИНАНЫҢ ЧЕР КЫРЫНЫҢ ТУРГУЗУУ

ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ПАЛЕСТИНА

ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ИЕРУСАЛИМ

ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ИЕРУСАЛИМДЕ БУРГАННЫҢ ӨРГЭЭЗИ

ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ БИРГИ АЯН-ЧОРУУ

ПАВЕЛ ЗЛЧИННИҢ ИЙИГИ АЯН-ЧОРУУ

ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ ҮШКҮ АЯН-ЧОРУУ

ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ ДӨРТКҮ АЯН-ЧОРУУ

Table of Contents

Ыдыктыг Библия

Ыдыктыг Библия

Ажыдыышкын

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22

Тайылбырлыг Словарь

- Авраам
- Авырал
- Ажыдыышкын
- Акталаткан кижи
- Аллилуйя
- Аминь
- Амыр-дыш хүнү
- Аптара, ыдыктыг аптара
- Арыг, арыг эвес
- Асия
- Ашера
- Бараалгакчы, Бурганның бараалгакчызы
- Баштыңнар
- Белдир-ыяш
- Болбаазыраңгай
- Бурган
- Буянныг Медээ
- Ваал
- Веелзевул
- Галилея хөлү
- Давид
- Дайынчы терге
- Дүрзү-бурган
- Дээди иудей Чөвүлел
- Дээрги-Чаяакчы
- Дээрниң төлээзи, Бурганның төлээзи
- Иордан хем
- Кижи амытан Оглу
- Кул-кадай
- Кыртыжап демдектээри
- Левиттер
- Медээчи, Бурганның медээчизи
- Моав
- Моисей
- Мөргүл, мөргүүрү
- Негев
- Ном-хоойлу тайылбырлакчызы
- Он-хоорай
- Өргүл
- Өргүл салыр бедигээш
- Өргээ, Бурганның өргээзи
- Өске чоннар улузу
- Понтий Пилат
- Прозелит
- Рефа улус
- Саддукейлер
- Самария чурттуглар азы самарийжилер
- Синагога
- Синай даг
- Сион
- Соломон
- Сугга суктурары
- Сүлде, Ыдыктыг Сүлде
- Тамы
- Угаадыглыг чугаа
- Ужуражылга майгыны, ыдыктыг майгын
- Үе
- Фарисейлер
- Хаарган далганнар байырлалы
- Ханаан
- Херувим
- Хоойлу, ыдыктыг хоойлу
- Хорив
- Хосталыышкын байырлалы
- Христос
- Чагыг-керээ
- Чууза
- Шефела
- Шээрленири азы шээрлениишкин
- Ыдыктыг ыр
- Элчин
- Эрлик

Библейжи эге хемчеглер таблицазы

Карталар

- ЭРТЕ-БУРУНГУ ЧӨӨН ЧҮК
- ЕГИПЕТ БОЛГАШ СИНАЙ
- ИЗРАИЛЬ АЙМАКТАРНЫҢ ЭЭЛЕЛ ЧЕРЛЕРИ

- САУЛ, ДАВИД БОЛГАШ СОЛОМОНГА ЧАГЫРТКАН ЧЕРЛЕР

- ИЗРАИЛЬ БОЛГАШ ИУДЕЯ КҮРҮНЕЛЕР

- ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ РИМ ИМПЕРИЯ

- ЭРТЕ-БУРУНГУ ПАЛЕСТИНАНЫҢ ЧЕР КЫРЫНЫҢ ТУРГУЗУУ

- ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ПАЛЕСТИНА

- ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ИЕРУСАЛИМ

- ИИСУС ХРИСТОСТУҢ ҮЕЗИНДЕ ИЕРУСАЛИМДЕ БУРГАННЫҢ ӨРГЭЭЗИ

- ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ БИРГИ АЯН-ЧОРУУ
- ПАВЕЛ ЗЛЧИННИҢ ИЙИГИ АЯН-ЧОРУУ
- ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ ҮШКҮ АЯН-ЧОРУУ
- ПАВЕЛ ЭЛЧИННИҢ ДӨРТКҮ АЯН-ЧОРУУ